TÁC GIẢ “DÒNG XOÁY” ĐÃ VỀ MIỀN “MÂY TRẮNG”!

 

 .

     8 giờ sáng 13 tháng 7 năm 2026 tác giả “Dòng xoáy” Trần Thị Nhật Tân rời cõi tạm về miền "Mây trắng" sau gần nửa năm kiên cường chịu đựng bệnh ung thư phổi giai đoạn cuối.

     Tôi quen biết chị Tân từ năm 1983. Hàng ngày chị đến ngồi nhờ thư viện tỉnh nơi tôi công tác, viết thơ văn. Tối chị ngủ ở vỉa hè nhà hát 3-2. Chị là giáo viên đi học lớp viết văn Nguyễn Du về thì nhà tập thể bị thu hồi, phòng giáo dục không nhận thành ra “mất dạy”. Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh yêu cầu tỉnh làm lương hưu, cấp nhà cho nhà văn Nhật Tân. Bí thư tỉnh Bùi Xuân Sơn chỉ giải quyết lương hưu, không cấp nhà đất cho chị. Từ hai bàn tay trắng, Nhật Tân làm thuê làm mướn, mua được đất, làm được nhà hai tầng, rồi nâng cấp thành nhà bốn tâng. Một số học trò của chị sống ở Đức đã góp tiền tặng chị xây nhà.

     Từ năm 2000 tôi vào Hội VHNT tỉnh, chị Tân thường nhờ tôi đánh máy lưu giữ bản thảo thơ văn cho chị. Tác phẩm cuối cùng của chị là tiểu thuyết “Dòng đời” chị đã hoàn thành tập 1. Tập 2 mới được 7 chương thì chị ra đi không kịp hoàn thành. Tác phẩm của chị nâng tầm vị thế của chị, đem lại cho chị nhiều vinh quang mà cũng không ít cay đắng.

     Tiểu thuyết “Dòng xoáy” xoáy vào những tiêu cực trong ngành giáo dục, làm dư luận xã hội mấy lần dậy sóng, đồng thời cũng làm chị điêu đứng do phản kích của những kẻ có chức quyền bị điểm tên chỉ mặt.

     Tiểu thuyết “Mây trắng” tập trung phanh phui tiêu cực trong ngành văn hóa. Tác phẩm bị một vị lãnh đạo kiện phải đình chỉ phát hành. Vị lãnh đạo này là nguyên mẫu nhân vật chính, tập trung những thói xấu tham nhũng, gái gú, bè cánh… Những tư liệu của chị được chính các đồng nghiệp giữ các cương vị chủ chốt chứng kiến những tiêu cực của vị lãnh đạo ấy cung cấp, giúp chị xây dựng nhân vật chính rất điển hình, rõ tính cách. Ai là cán bộ trong ngành cùng thời đọc cũng hiểu ngay nhân vật đó là ai. Tôi là người giúp chị từ đánh máy bản thảo đến sửa chữa theo bản duyệt của nhà xuất bản, thấy tác phẩm của chị không hề vi phạm chính sách, pháp luật. Chị chất vấn ông bạn cùng học lớp viết văn với chị khi ấy      là lãnh đạo nhà xuất bản, đình chỉ phát hành sách của chị vì lý do gì? Ông bạn ú ớ thừa nhận tác phẩm tốt, nhưng vì ở tỉnh có lãnh đạo kiện nên phải tạm dừng phát hành cho yên chuyện.

     Trong cuộc sống, chị Tân rất thẳng tính, không sợ cường quyền, quyết liệt đấu tranh chống tiêu cực. Mua chuộc chị không được, người ta dọa giết chị. Chị quyết không lùi bước. Những văn nghệ sĩ xu thời không dám tiếp xúc với chị. Chị là hội viên lứa đầu tiên thành lập hội văn nghệ tỉnh mà gần nửa thế kỷ chị có tới bốn năm tiểu thuyết, chín tập thơ không hề được hội đề nghị tặng một giải thưởng nào của tỉnh. Trong con mắt của tôi, so sánh với một số tác phẩm cùng loại đồng thời được giải thưởng, thì tác phẩm của chị không hề thua kém, nếu không nói là có tác phẩm còn hay hơn…

.

     Những ngày cuối cùng của chị, tôi thường xuyên qua lại thăm chị. Nếu ba bốn ngày không thấy tôi, chị lại sai cháu sang nhà mời tôi sang “Bà Tân nhờ ông việc gì ấy.” Khi tôi tới, chị chả có việc gì nhờ cả, chỉ nắm tay tôi, lần nào cũng bảo:

     - Hai chị em mình quyết chống ung thư, sống thật lâu nhé. Chị sẽ viết cho xong “Dòng đời”. Em phải tiêm truyền đúng hẹn để có sức mà đánh máy tác phẩm cho chị nhé.

     Trước khi mất hai tuần, chị cho gọi tôi:

     - Chị thấy trong người khác lắm. Chị dặn em: Khi chị mất, em không được tới đám tang nhé. Vợ con em sang thắp cho chị nén hương là được rồi. Em cũng đừng đăng lên mạng cáo phó chị mất. Chị không muốn ồn ã việc chị đi. Cứ coi như chị vẫn sống nhé.

     Mấy hôm sau, cháu chị Tân gọi điện:

     - Ông ơi, bà Tân cứ bắt cháu sang nhà, nhưng bà ấy mệt lắm rồi, cháu gọi điện cho ông thôi. Bà Tân bảo từ giờ nhất quyết không cho ông sang nhà nữa…

     Giờ chị Tân đi rồi, tôi mới hiểu ra ý chị. Lần tôi đi đưa đám nhà thơ Chu Đình An bị sài lạnh phải vào viện. Cục u bằng hạt ngô trên đầu to nhanh bằng quả táo. Từ đó phát hiện ra tôi bị ung thư… Chị Tân bảo “Ung thư cực kỵ đám ma”. Giờ chị cũng ung thư, biết mình sắp đi, chị cấm tôi đến đám tang chị.

     Chị Tân ơi, chị ra đi bỏ lại sự nghiệp văn thơ dang dở, bỏ lại cuộc đời cô độc khổ đau, bỏ lại vinh quang và cay đắng…

     Chị ra đi thanh thản nhé chị Tân ơi!

     Chị Tân ơi!     

 .

Thành Nam, 14-7-2026

     Trần Mỹ Giống

.

Ảnh minh họa:

1-           Nhà văn Trần Thị Nhật Tân với các cháu thiếu nhi chuyến thăm Mộc Châu 2023.

2-           Nhà văn Trần Thị Nhật Tân với bạn văn: Vợ chồng nhà thơ Vũ Duy Chu từ Sài Gòn qua thăm Nhật Tân cùng bạn văn.