HỘI CHỨNG ĐÁM ĐÔNG TRONG THỜI KỲ BÙNG NỔ INTERNET / Việt Thắng

 

      Thời kỳ bùng nổ internet đã thay đổi hoàn toàn cách con người tiếp cận tri thức. Chỉ cần một chiếc máy tính, điện thoại gõ vài dòng rồi tìm kiếm. Người ta có thể có ngay hàng triệu thông tin. Ngày trước, muốn tìm một tư liệu phải vào thư viện, lần từng khu, từng ngăn, có khi mất cả ngày. Ngày nay, cả kho tri thức nằm trong một chiếc điện thoại.

Nhưng thông tin càng dễ tìm, con người lại càng dễ bị thông tin dẫn dắt.

Mạng xã hội cho phép bất cứ ai cũng có thể đưa một tin đồn, một lời tố cáo, một đoạn video chưa được kiểm chứng lên mạng cho hàng triệu người xem. Những người ở nước ngoài có điều kiện phát ngôn rộng rãi; có thể đưa ra đủ loại nhận xét, cáo buộc về những nhân vật lãnh đạo từ cấp cao đến cấp thấp; và vấn đề chính trị ở Việt Nam. Có chuyện có căn cứ, có chuyện chỉ là suy đoán, nhưng khi được nói bằng giọng chắc chắn, gay gắt, lại có hàng vạn người hưởng ứng, tin đồn rất dễ khoác lên mình chiếc áo  sự thật.

Thực tế xã hội Việt Nam không thiếu gì quan tham trong mọi ngõ ngách. Có rất nhiều những vụ án được đưa ra ánh sáng. Nhưng điều đó không có nghĩa mọi lời tố cáo trên mạng đều đúng.

Gần đây, có những tài liệu, sách vở được trích vài đoạn rồi lập tức xuất hiện làn sóng “đấu tố”; trong khi không ít người tham gia còn chưa từng nhìn thấy những cuốn sách hay đọc toàn bộ tài liệu. Họ nghe người khác nói, thấy đám đông phẫn nộ, rồi phẫn nộ theo.

Lịch sử từng có một bài học đau đớn. Galileo bảo vệ sự thật khoa học về chuyển động của Trái Đất; nhưng đã từng bị cả một trật tự tư tưởng đương thời bác bỏ. Sự thật không vì bị số đông phủ nhận mà trở thành sai.

Internet hôm nay cũng vậy. Một triệu người cùng chia sẻ một điều sai vẫn không biến điều đó thành sự thật. Một người đứng một mình với sự thật cũng không vì thế mà trở thành sai.

Văn minh của con người không nằm ở chỗ có bao nhiêu thông tin trong tay, mà nằm ở khả năng không để thông tin điều khiển suy nghĩ của mình. Người tỉnh táo không phải là người không tin ai, mà là người biết tin có điều kiện, biết nghe nhưng không vội kết luận; biết nghi ngờ nhưng không hồ đồ phủ nhận.

Đám đông có thể tạo nên tiếng vang, nhưng không tạo ra chân lý. Lịch sử đã chứng minh: Thời gian sẽ là cán cân công lý trả lại sự thật. Sự tỉnh táo của mỗi con người mới quyết định mình đứng về phía chân lý hay đứng về phía đám đông.

 

Vũ Việt Thắng