Bài thơ “Đêm Yên Dũng” của tôi được tuyển in trong cuốn “Thơ Nam Định 5 năm đầu thế kỷ” của Hội VHNT Nam Định do Nxb. Hội Nhà văn ấn hành năm 2006.
Bài thơ “Đêm Yên Dũng” của tôi được tuyển in trong cuốn “Thơ Nam Định 5 năm đầu thế kỷ” của Hội VHNT Nam Định do Nxb. Hội Nhà văn ấn hành năm 2006.
NHÀ VĂN NGUYỄN KHẢI - TỪ
NIỀM TIN ĐẾN TỰ VẤN LÒNG
Trong hành trình văn học của Nguyễn Khải, người đọc dễ nhận ra hai chặng rõ rệt: Một thời kỳ của niềm tin chắc nịch, và một thời kỳ của những câu hỏi tự vấn chính mình.
LUẬN TIỀN
Tiền trao tráo nửa nụ cười
Là bao ân nghĩa cả đời đi
tong
Lòng người cuộn nước đục
trong
Chữ tâm phó mặc tiền đong phận
người.
*.
Hà Nội, sáng 21 tháng 04/2026
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
1.
Quê xưa lâu lắm mới về
Vẫn làng xóm cũ, vẫn quê
thanh bình
Rêu phong phủ kín mái đình
Cây đa quên tuổi, một mình
đơn côi
Phù sa bên lở bên bồi
Thương con sông cũ bồi hồi
phân vân
Hàng dừa, hàng bắp bâng
khuâng
Giàn bầu, giàn mướp bao lần
trổ bông
Nghe con nước lớn, nước ròng
Gửi theo dòng chảy nỗi lòng dạt
phiêu
Cuối chiều nắng tỏa liêu xiêu
Tiếng chuông rơi nhẹ, sáo diều
vấn vương
Bóng Cha… bóng lúa thân
thương
Một đời, một nắng, hai sương
nhọc nhằn
Mẹ ơi… như kiếp con tằm
Chắt chiu nhả lụa tháng năm dặm
dài…
Đọc bài TÌM HIỂU VỀ NGUYÊN LÝ CỦA NGŨ HÀNH của tác giả Đặng Xuân Xuyến, cảm giác đầu tiên là sự nhẹ nhõm. Nhẹ nhõm vì ông không dùng những từ ngữ đao to búa lớn mà ông viết như đang tâm sự cách nhìn đời qua lăng kính của Ngũ hành một cách tỉnh táo và nhân bản. Ông không nhìn lá số theo kiểu "vơ đũa cả nắm" hay hù dọa bằng những lời tiên tri huyền bí, mà tỉ mỉ bóc tách từng lớp quan hệ giữa Mệnh, Cục, Cung và Sao. Đây chính là một cống hiến thực tế, giúp người học Tử vi thoát khỏi cách đoán mò để bước vào thế giới của sự logic và định lượng.
Thuận bằng tuổi tôi, học cùng tới cấp 3 nhưng chỉ chơi thân với nhau mấy năm cấp I. Về vai vế họ hàng thì tôi gọi Thuận là cậu xưng cháu, họ cũng xa xa rồi, cỡ nếu Thuận là con gái có yêu đương với tôi thì trong họ cũng không ai phản đối. Nhà tôi ở xóm Chùa, đầu làng, còn nhà Thuận ở giữa làng, đi bộ đến nhà nhau chắc chỉ hết mươi, mười lăm phút. Ngày học cấp I, Thuận hay rủ tôi vào nhà chơi, cứ gọi tôi là anh xưng em, tình cảm lắm, mà Thuận toàn khen tôi đẹp trai học giỏi rồi đợi lúc tôi phổng mũi vì được khen là Thuận nhẹ nhàng dúi vào tay tôi con dao để băm bèo, cái chổi để quét nhà, quét bếp... Thuận khôn lắm, chả ngây ngô như tôi, như thằng Chủ, thằng Oanh,... Rõ ràng Thuận cao hơn tôi, trắng hơn tôi, đẹp trai hơn tôi, nếu chấm điểm, Thuận xứng đáng điểm 10, còn tôi chiếu cố thì may ra được 5 điểm, vậy mà Thuận luôn nắm tay tôi, chớp chớp mắt nhìn tôi rồi thủ thỉ: - Xuân ơi, ước gì em đẹp trai như anh, sau này em sẽ làm cho khối đứa con gái phải có con với em...
Sáng mấy hôm trước đi làm lại Căn cước ở trụ sở công an phường, anh công an lớn tuổi nhìn tôi ngạc nhiên hỏi: - "Anh mới tẩy nốt ruồi ở bên cánh mũi trái à?". Tôi ngớ người: - "Không! Mình cũng không biết mũi mình có nốt ruồi.". Anh công an ít tuổi nghe tôi nói vậy cứ tủm tỉm cười nhìn tôi đầy nghi hoặc. Tôi vội phân trần: - "Thật mà! Mình không hề biết mình có nốt ruồi ở mũi và cũng không biết tại sao nốt ruồi đó lại biến mất.". Có vẻ 2 anh công an đều không tin lời tôi nói vì việc một người không hề hay biết về một đặc điểm nhận dạng ngay trên khuôn mặt mình suốt mấy mươi năm là một điều vô lý.
Bài nghiên cứu “Trạng nguyên Đào Sư Tích cuộc đời và giai thoại” của tôi đã đăng nhiều trang mạng, in trên báo tạp chí, in cả trong sách “Trạng nguyên Đào Sư Tích”…
(Tặng các bạn K6 ĐHTL Hà Nội khoá 1964-1969)
Trần Đăng Tính
Về
thăm bãi Lão hôm nay
Bãi xưa trẻ lại… Vải cây xanh
rờn
Ẩn
mình dưới bóng đa Dùm
Xum xuê cành lá, bọc đùm sinh
viên…
Dừng
chân suối Mỡ thân quen
Khu sinh thái mới mọc lên lẫy
lừng…
Suối
trong còn nhớ tôi không?
Ngược dòng kiếm sỏi… ước mong
đem về
Gặp
dòng thác Bạc… thích ghê…
Gặp em sơn nữ mải mê nương
chiều
Cánh
cò bạt gió phiêu diêu
Đền Trung, đền Thượng chuông
kêu vọng lời
Em
cười e lệ bên tôi
Núi Huyền, sông Lục… Tình người
vấn vương…
1.
Người về… một sớm bình minh
Vịn vào cơn nhớ… tìm hình tuổi
thơ…
Nghiêng vành nón lá nhấp nhô
Giữa làn sóng lúa xanh mơ
cánh đồng
Màu trời xanh biếc, xanh
trong
Chích chòe réo gọi hừng đông
lên rồi
Một đàn chim sẻ rong chơi
Tiếng kêu ríu rít, tiếng rơi
bồi hồi
Trời cao lãng đãng mây trôi
Dậy mùi hương đất, gió xuôi
bãi bờ
Cảnh quê như thực, như mơ
Bâng khuâng, xao xuyến bài
thơ không lời
Chuồn chuồn đậu ngọn mồng tơi
Cuối mùa lá úa, lá rơi đầy thềm
Nắng nghiêng xuống gót chân mềm
Áo nâu trong gió bóng em bồng
bềnh…
TÔI LẠI THỞ DÀI NGÓ XA XĂM
Tôi xa làng Đá đã nhiều năm
Từ độ người ta tuổi chớm Rằm
Cái tuổi xúi người say má thắm
Thả hồn mơ mộng mãi xa xăm
.
Tôi nhớ, người ta một cuối
năm
Giữa chiều mưa ấy rét căm căm
Mặc tôi thảng thốt chặt tay nắm
Vẫn nhẹ lắc đầu ngó xa xăm.
.
Tôi biết người ta với làng Chằm
Ân tình riêng nặng đã nhiều
năm
Người ta lại giỏi cam chịu lắm
Mặc kẻ làng Chằm biệt biệt
tăm.
.
Tôi về làng Đá mỗi cuối năm
Nhìn người hóa đá giữa đêm Rằm
Tuổi xuân tự lấp sâu vạn dặm
Tôi lại thở dài, ngó xa
xăm...
.
Hà Nội, 26 tháng 01 năm 2026
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
.
Giữa vô số những bài phê bình phim đầy rẫy thuật ngữ chuyên môn hay những lời tán dương sáo rỗng trên mặt báo, bài viết của tác giả Đặng Xuân Xuyến về bộ phim Bố Già (Web drama) của Trấn Thành hiện lên như một nốt trầm khác biệt. Không đứng ở vị thế của một nhà lý luận hàn lâm để mổ xẻ, Đặng Xuân Xuyến nhìn bộ phim bằng đôi mắt của sự trải đời và trái tim của một người bố. Những cảm nhận của ông không chỉ dừng lại ở việc bóc tách cái hay, cái dở của một sản phẩm giải trí, cũng không chỉ là một bản "giải mã" kỹ thuật điện ảnh mà còn là một bức tâm thư đầy tinh tế, kết nối giữa thực tại nghiệt ngã của nghệ thuật thương mại và vẻ đẹp vĩnh cửu của tình thân.
Suốt từ ngày 24 tháng 3 đến nay, Đông La cứ lên facebook lại lảm nhảm: "thằng Đặng Xuân Xuyến trí thấp tâm tối", "chịu cứng không thể phản bác bài tôi đã viết", "tưởng chê được Nhà văn Đông La thì mình cũng số 1 tài năng", rồi "Xuyến đã xuyên tạc sự thật, xúc phạm danh dự công dân, đã phạm pháp".....
TRẦN MỸ GIỐNG
THOÁNG BÓNG VĂN NHÂN
(Tuyển bút ký, nghiên cứu,
phê bình)
NHÀ XUẤT BẢN ...
LỜI THƯA
Thưa các bạn đọc kính mến!
Tôi là Trần Mỹ Giống, tuổi Kỷ Sửu, quê xã
Xuân Trung, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Năm 1971, đang theo học năm thứ
tư đại học thư viện, tôi nhập ngũ. Năm 1972 – 1973 tôi là chiến sĩ Trung đội vệ
binh Trung đoàn 101 Sư đoàn 325 chiến đấu bảo vệ Quảng Trị. Năm 1974 tôi học
khóa 35 Trường Sĩ quan Lục quân Việt Nam. Ra trường, tôi được điều về làm Trợ
lý Ban tuyên huấn Sư đoàn 338, bảo vệ biên giới phía Bắc tại Đình Lập, Lạng
Sơn. Năm 1981 tôi chuyển ngành học tiếp rồi về công tác đến khi nghỉ hưu tại
Thư viện tỉnh Nam Định.
Yêu cầu công tác phụ trách mảng địa chí
thư mục, phải sưu tầm tài liệu, nghiên cứu, tuyên truyền về địa phương, trong
đó có mảng nhân vật chí. Tôi đã viết một số bài giới thiệu tác giả, tác phẩm
địa phương đăng báo và tạp chí. Nay tôi tuyển chọn một số bài đó in thành tập
sách đặt tên là “Thoáng bóng văn nhân”. Tự biết bản thân kiến văn nhỏ hẹp, năng
lực có hạn, tôi chỉ dám viết về những nhân vật của quê hương Nam Định theo nhận
thức của cá nhân, chú trọng nhân vật ít người nói đến. Tên sách là “Thoáng bóng
văn nhân” mang hàm ý soạn giả chỉ cung cấp cho bạn đọc về nhân vật, tác phẩm
một cách sơ lược. Tất nhiên, số lượng nhân vật được đề cập trong sách chỉ là
một phần nhỏ, còn nhiều nhân vật của Nam Định khác mà tôi bỏ qua (vì kiến văn
hẹp, hiểu biết quá ít, hoặc nhân vật đã có quá nhiều người viết mà tôi lại
không có phát hiện riêng)…
Nội dung sách được bố cục:
- Các nhân vật Nam Định xếp theo thời gian sống.
- Giới thiệu tác phẩm của một số tác giả Nam Định.
- Một số bài có tính chất phản biện được xếp cuối
sách.
Nhiều bài viết đã đăng báo, tạp chí ký
tên tác giả: Trần Mỹ Giống, Trần Thanh Minh, Trần Thị Thanh, Trần Tuấn Phương,
Trần Hoàng, Trung Thực, Đinh Thị Khế… Đó đều là những bút danh của Trần Mỹ
Giống. Có một số bài ký tên hai tác giả Hoàng Dương Chương, Trần Mỹ Giống nay
cũng được tuyển vào sách này dưới tên một tác giả là Trần Mỹ Giống. Nguyên do
là: Tôi và anh Hoàng Dương Chương cùng là cán bộ Thư viện tỉnh Nam Định, hiện
nay cùng sinh hoạt ở Hội Văn học Nghệ thuật Nam Định và Hội Khoa học Lịch sử
Việt Nam – Nam Định. Một thời chúng tôi ghi tên hai tác giả trong các bài viết
của mình… cho vui. Năm 2008, anh Hoàng Dương Chương thống nhất với tôi: Bài của
ai trả về cho người đó để thuận lợi khi làm tuyển tập cá nhân. Vì thế, có một
số bài trước đây ghi tên hai tác giả Hoàng Dương Chương, Trần Mỹ Giống (như các
bài viết về Trần Tung, Xuân Trình, Văn Cao… vốn do tôi viết) nay được trả về
cho tác giả đích thực.
Riêng một số bài phản biện, tôi có sử
dụng tư liệu dịch của nhà nghiên cứu Hán - Nôm Dương Văn Vượng, hoặc sử dụng tư
liệu, góp ý thiết thực của nhà nghiên cứu Trịnh Thị Nga nên tôi ghi rõ tên các
tác giả cộng tác dưới bài viết.
Chắc chắn tập sách còn nhiều khiếm
khuyết, tôi vẫn hy vọng, “Thoáng bóng văn nhân” sẽ đem đến cho bạn đọc hiểu
khái quát về một số nhân vật, tác giả, tác phẩm của đất Nam Định quê tôi.
Xin chân thành cảm ơn các bạn.
Thành Nam, tháng 12 - 2021
Trần Mỹ Giống