Nhà văn Phan Đạt Ninh
Chương 1: CÁI CÒ CÁI VẠC CÁI NÔNG
Câu ca dao này xuất phát từ nền văn hóa lúa nước. Cái cò, cái vạc, cái nông từ bao đời nay chúng vẫn là cò, là vạc, là nông. Hình ảnh chúng thật đẹp trong tâm trí mọi người và thật sự hoàn chỉnh trong những bức tranh thủy mặc nổi tiếng. Câu “Sao mày lội lúa nhà ông hở cò?” kiểu nói chụp mũ này khiến cò dù hiền lành đến mấy cũng phải lên tiếng “không phải cò”. Thật oan cho cò. Cò đứng trên bờ đợi “Mẹ con cái vạc nó mò cho tôi”. Cò là thứ hạng gì mà Vạc phải dâng tôm tép cho cò. Nông cũng lội ruộng sao dường như bị lãng quên? Câu ca dao vừa kín vừa hở vừa thừa vừa thiếu này nói nên điều gì? Ai cũng có quyền cảm thụ và bình luận theo cách hiểu của mình. Nhưng có điều bạn phải luôn nhớ rằng cò, vạc, nông chúng đã có mặt và sống trên đất nước Việt nam từ mấy ngàn năm. Thế kỷ của cò, vạc, nông cũng là thế kỷ của những lò gạch thủ công. Thế kỷ hai mốt làm gì có những câu ca dao hay và đẹp nói về cò, vạc, nông nữa, làm gì còn những chiếc lò gạch thủ công cổ lỗ nữa? Tất cả đã thành huyền thoại. Tất cả chỉ còn ở những đình chùa, đền đài miếu mạo xưa được quốc gia bảo tồn. Bảo tồn có nghĩa là trân trọng quá khứ, trân trọng người xưa, trân trọng gia tài ông cha ta để lại.
