Sinh thời, cụ Nguyễn Du cũng giỏi làm thơ cổ phong và
Đường luật. Truyện Kiều là thơ lục bát nhưng nghiên cứu kỹ, ta thấy rất nhiều
câu mang tính chất đối ngẫu (tiểu đối), ví dụ như:
Làn
thu thủy, nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh
Hồi ức
của CCB Trần Thị Nhật Tân
Tôi sinh năm 1942, CCB đánh Mỹ. Ký ức về Thủ tưởng Phạm Văn Đồng tài ba còn in đậm trong tim tôi. Ấn tượng việc thủ tướng đến hội nghị Giơ ne vơ, lời lẽ mềm dẻo mà đanh thép buộc thực dân Pháp phải chấm dứt xâm lược Việt Nam. Hai mươi mốt năm chiến đấu đuổi để quốc Mỹ. Nhân dân cả nước vô cùng khó khăn mọi mặt, nhất là lương thực. Những năm sau khi giải phóng miền Nam thống nhất đất nước dân ta đói nghiêm trọng. Thủ tướng Phạm Văn Đồng vác rá đi xin gạo tấm của Ấn Độ cứu đói cho dân. Chúng tôi CCB đánh Mỹ đã đói lả, giành được hoà bình còn bị đói. Chúng tôi và dân Việt Nam không bao giờ quên ơn cứu đói của thủ tướng Phạm Văn Đồng. Riêng tôi có kỷ niệm nhớ đời với thủ tướng Phạm Văn Đồng. Đó là vào một ngày cuối tháng 8 năm 1988 tôi vào Nxb Thanh Niên 64 Bà Triệu, nhà văn Chu Thành bảo: “A Nhật Tân! Em sang ngay TW đoàn gặp biên tập Trần Quốc Hưng buổi phát thanh thanh niên. Mấy tháng anh liên tục sang đây hỏi xem có tin gì về Trần Thị Nhật Tân chưa? Thư ký của bác Phạm Văn Đồng bảo Trần Quốc Hưng tìm Trần Thị Nhật Tân để Cụ hỏi tình hình Côn Đảo. Làm sao Nhật Tân đến được Côn Đảo? Viết bút ký “Đảo gọi” gửi ra Đài TNVN phát trên sóng. Cụ nghe được, Đảng, Chính phủ nghe được hỏi nhau Trần Thị Nhật Tân là ai? Ở đâu? Tìm ngay. Em sang gặp anh Trần Quốc Hưng ngay đi. Anh ở trong lều cót ép mấy mét sau lưng biệt thự 62 Bà Triệu. Tối rồi chắc anh Hưng đã ở Đài về rồi.” Tôi đến trúng túp lều của anh Hưng. Anh nằm sấp dưới nền gạch đọc bản thảo. Tôi chào: “Em chào anh Trần Quốc Hưng. Em là Trần Thị Nhật Tân tác giả “Đảo gọi” mà anh cần tìm”. “Ồ em trẻ nhỉ”. “Em bốn tư tuổi rồi trẻ gì”. “Sao em tóm trúng anh”. “Em lính đánh Mỹ 1964. Anh nói cho em biết đến số nhà phố nào để gặp bác Phạm Văn Đồng? Mai em đi. Giờ em về bên anh Chu Thành ngủ một giấc. Từ Côn Đảo về đây gian khó, rụng rời tay chân anh ơi”. “Gần 19 giờ rồi em ăn bát mì ống với anh, rồi anh đưa nhuận bút Đảo gọi cho em.” “Em không nhận. Em còn tiền”.
1.
Người về… đi giữa hàng cây
Dặm đường gió bụi nhuộm đầy
cô liêu
Người về mái ấm nhà yêu
Đất nghèo xưa cũ cũng nhiều đợi
mong…
Thẹn thùng cơn gió tàn Đông
Tiêng chim Chiền Chiện trên đồng
hót vang
Mùa về êm ấm xóm làng
Đào hồng chúm chím, mai vàng
chờ xuân
Rì rào sóng lúa vang ngân
Hẹn người mùa vụ đầy sân lúa
vàng…
Sợi mây cõng vạt nắng tan
Gió qua vườn vắng muộn màng
chơi vơi
Nắng vàng còn chút đem phơi
Giọt chuông lắng đọng rơi rơi
lưng đèo
Mái hiên cong mảnh trăng treo
Đêm buông dìu dịu xóm nghèo
xanh xao…
CHUYẾN XE LÊN PHỐ
Sáng nay em lại lên Hà Nội rồi...
Tay xách nách mang, quà quê
gói ghém bao nhiêu cho đủ
Tôi cứ đứng bên em vụng về và
tư lự
Muốn nắm tay thật lâu mà sợ
nghẹn lời chào.
.
Xe nổ máy rồi, em gượng nụ cười trao
Mắt ngoảnh lại nhìn tôi qua ô
cửa kính
Tôi vẫy tay mà lòng mình bất
định
Ngỡ như em mang cả hơi ấm Tết
đi xa.
.
Hà Nội ngoài kia, phố xá người
ta
Lại hối hả, lại ồn ào bụi bặm
Em đi làm xa, đường đời vạn dặm
Cố giữ lòng mình đừng quá nỗi
cô đơn.
.
Đừng ăn vội bát cơm, đừng thức
muộn dỗi hờn
Lúc mệt mỏi cứ quay đầu nhìn
lại
Ở phía sau em vẫn có anh đứng
đợi
Giữ chút lửa hồng từ bếp củi
đêm đông.
.
Tôi đứng lặng yên giữa bến
bãi mênh mông
Nhìn khói xe tan vào làn
sương mỏng
Lòng bỗng sợ cái khoảng không
im lặng
Khi trở về nhà... không còn thấy em bên.
Trong
dòng chảy của thi ca đương đại, bài thơ "Tôi lại thở dài ngó xa xăm"
của Đặng Xuân Xuyến hiện lên như một nốt trầm mặc, đầy ám ảnh về thân phận và sự
lỡ dở của tình yêu. Bằng một bút pháp cổ điển kết hợp với cái nhìn hiện thực đầy
xót xa, Đặng Xuân Xuyến không chỉ kể lại một câu chuyện tình buồn mà còn dệt
nên một bức tranh tâm trạng, nơi thời gian và không gian không còn là thực thể
vật lý mà trở thành những lớp lang của bi kịch nhân sinh.
TÔI
LẠI THỞ DÀI NGÓ XA XĂM
1.
Điện
thoại réo. Là số lạ, hắn không nghe. Chuông đổ dài inh ỏi đến chục cuộc, điếc
tai, hắn mới chịu nhấc máy.
Vừa
mới: - "Vâng. Tôi đây..." đã nghe chát chúa phía đầu dây bên kia: -
Đang vần con nào mà mãi mới chịu nghe điện thoại thế?
Hắn
nhíu mày, cộc lốc:
-
Ai đấy?
-
Em đây. Miu Miu bé bỏng đây.
Hắn
giật thót người, suýt đánh rơi điện thoại.
Phía
đầu dây bên kia phá lên cười, đắc chí: - "Ngạc nhiên lắm phải không? Lát
em gửi địa chỉ, tối đến em.". Rồi cụp máy. Hắn thần người. Mặt bạc ra. Mồ
hôi rịn trên trán, môi mấp máy không thành tiếng....
Trong
hành trình đi qua những đổ vỡ, có lẽ câu hỏi khiến chúng ta ray rứt nhất chính
là: Tại sao mình lại có thể yếu lòng đến thế vì một người vốn dĩ chẳng hề xứng
đáng? Có những giọt nước mắt rơi xuống, nóng hổi và đắng ngắt, không phải vì đối
phương quá quan trọng hay vĩ đại, mà bởi vì trái tim ta đã trót trao đi quá nhiều
mà chẳng nhận lại được bao nhiêu. Ta đau không hẳn vì họ tốt đẹp, mà vì ta đã từng
dốc lòng tin rằng họ sẽ tử tế. Ta khóc không hẳn vì họ đáng giá, mà vì ta đã đặt
để vào họ quá nhiều kỳ vọng, để rồi khi thực tại phũ phàng ập đến, ta bàng
hoàng nhận ra mình vừa đánh mất cả một bầu trời hy vọng.
Tôi trôi trong thời gian
Không gian
“Vật chất tối – Dòng Ngân Hà”
Mênh mang
Tôi trôi trong gian nan
“Dòng đời bao xao xiết…”
Tôi trôi trong em
“Hoa – Tình da diết”
Tôi trôi trong tôi
“Ngời biếc xanh”
Những vần thơ viết về Mẹ và ký ức nông
thôn trong dòng chảy của thơ ca đương đại không hề hiếm, nhưng để chạm được vào
cái hồn cốt của sự chân thực thì không phải tác phẩm nào cũng làm được. Bài thơ
"Nhớ ngày xưa" của nữ thi sĩ Nguyễn Quỳnh là một lát
cắt đầy ưu tư, nơi tác giả dùng thể lục bát để ngược dòng thời gian, tìm về
những mảnh vỡ của một thời gian khó nhưng lấp lánh nghĩa tình.
NHỚ NGÀY XƯA
Mẹ ta gian khó đã từng
Miếng sung thì chát, miếng gừng
thì cay
Sinh ra bám đất ruộng cày
Nắng mòn chân rạ héo gày cuộng
rơm
.
Bây giờ thương nghiệp kiếm cơm
Làm sao hạt gạo chẳng thơm như
mùa
Nhớ ngày nước mặn bùn chua
Cá cờ lội ngược cơn mưa chạy đồng
.
Cái thời con dại lại đông
Thuế sưu bồi đắp chất chồng hai vai
Tháng năm ngắn, tháng ba dài
Bát cơm đấu gạo chỉ vài ngày no
.
Tép đồng tương mặn khế kho
Sắn khoai vùi bếp tiếng hò trẻ
thơ
Đói no gắng gượng mẹ chờ
Chị anh khôn lớn cậy nhờ bấy nhiêu
.
Tôi thì chả đỡ được nhiều
Thu rơm quét thóc mỗi chiều cơn
mưa
Bây giờ ngồi nhớ mẹ xưa
Bao năm xa cách lòng chưa hết buồn
.
Vinh hoa mà nhớ cội nguồn
Những ngày xưa ấy như khuôn tạc
đời!
NGUYỄN
QUỲNH
1.
Người về cùng với xuân quê
Mùa xuân trở lại, người về
quê hương
Dẫu cho mưa nắng gió sương
Người quê đón nhận yêu thương
chan hòa…
Hừng đông chim ríu rít ca
Mái nhà xưa cũ vỡ òa vui tươi
Nắng xuân về với nụ cười
Mầm non đón ánh mặt trời mong
manh
Sông xuân dòng nước xanh xanh
Chiếc xuồng nho nhỏ chòng
chành xa xa
Cánh cò bay lả bay la
Bay qua sông vắng, bay xa
giang đầu
Đồng xuân xanh thẳm một màu
Một đàn cò trắng, trắng phau
trên trời
Đồng xanh thấp thoáng bóng
người
Áo nâu, nón lá Mẹ cười…”Ngày
xưa.”…
Từ khi sát nhập ba hội văn học nghệ thuật tỉnh hồi tháng 6 năm 2025, đây là lần họp mặt đầu tiên mời toàn thể hội viên về dự. Tôi háo hức đăng ký đi họp, nhưng sát ngày họp lại phải báo không đi được vì sức khỏe không tốt, lại sắp đến ngày hẹn khám tiểu đường huyết áp ở tỉnh, rồi ngày hẹn đi Viện huyết học truyền máu trung ương khám truyền đợt thứ 12…
XUÂN ĐỢI NGƯỜI THƯƠNG
.
Anh đứng tựa gốc đào phai trước
ngõ
Cánh hoa run khẽ động giấc
xuân nồng
Hương đồng nội theo gió vờn
mái phố
Cứ xôn xao, da diết ở trong
lòng.
.
Chợ huyện vãn, dòng người
xuôi hối hả
Mẹ gom về xấp lá, nếp, đậu
xanh
Cha tỉ mẩn chuốt nhành đào thắm
đỏ
Thiếu dáng em... Tết chẳng thể
trọn lành.
.
Mỗi chuyến xe dừng bên thềm
xóm nhỏ
Anh dõi tìm một ánh mắt thân
quen
Phương ấy lạnh, em có quàng
khăn đỏ?
Có mang theo hơi ấm buổi lên
đèn?
.
Gác việc lại, về thôi em, đừng
muộn!
Đường xa xôi, sương muối có mờ
giăng?
Dẫu cuộc đời vẫn ngược xuôi sớm
muộn
Về đi em, anh vẫn đợi dưới
trăng.
.
Thèm hơi Tết mình cùng nhau dạo
phố
Bát canh măng thơm ngát phút
giao thừa
Quà cáp chi khi xuân là nụ nở
Trải lòng anh... em thấu hiểu
hay chưa?
.
Cơm chiều dọn, khói chờn vờn
bếp lửa
Mắt mẹ nhòa vì bụi hay đợi
con?
Anh đứng đây, giữa mùa xuân
gõ cửa
Đợi em về... cho Tết được
tròn vuông.
.
XUÂN MUỘN RIÊNG TÔI
Thế giới ngoài kia rộn tiếng
cười
Mai vàng, đào thắm sắc đẹp
tươi
Phố đông tay nắm, vai kề sát
Chỉ mỗi mình tôi... bước rã rời.
.
Năm mới vừa sang, lịch đổi
màu
Mà tình vẫn cũ, nặng niềm đau
Chén trà nguội ngắt bên thềm
vắng
Biết gửi tâm tình chọn về
đâu?
.
Gió xuân chẳng ấm, lạnh vào
tim
Hạnh phúc xa xăm mải miết tìm
Người ta hối hả tìm bến đỗ
Tôi vẫn như loài bóng chim
quyên.
.
Sợ nhất đêm nay phút giao thừa
Nhìn đèn rực rỡ, nhớ người
xưa
Lời chúc đầu năm ai cũng có
Riêng mình lặng lẽ... đếm gió
thừa.
.
Ước gì xuân đến mang phép lạ
Xua bớt cô đơn, bớt nhạt nhòa
Để năm tới nữa, khi xuân lại
Chẳng còn lặng lẽ với niềm
xa.
Trước
thềm năm mới 2026, Đặng Xuân Xuyến lược soạn bài CHI TIẾT XẤU ĐẸP 10 NGÀY ĐẦU
NĂM BÍNH NGỌ - 2026 quý tặng bạn đọc. Kính chúc quý vị cùng gia quyến bước vào
năm BÍNH NGỌ gặp nhiều may mắn, thành công và hạnh phúc!
Tháng Chạp 2025 cảm thán
Chợ cóc dẹp rồi, thuế lại
tăng
Bữa cơm lại nữa nấu nhì nhằng
Ra đường hở chút là phạt nặng
Trăm chuyện trăm trò lắm nhố
nhăng.
Hà Nội, sáng 30 tháng 01 -
2026
(Ngày 12 tháng Chạp năm Ất Tỵ)
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
Gió bấc về lùa qua kẽ tay
Phố cũ mình anh bước hao gầy
Em đi bên ấy môi cười ấm
Chẳng biết nơi này gió bủa
vây.
Trong
cuộc đời này, chẳng có sự tàn ác nào bỗng dưng sinh ra chỉ sau một đêm. Nó
không giống như một cơn mưa rào bất chợt, mà giống như một mầm cây độc được
nuôi dưỡng âm thầm qua năm tháng. Ban đầu, cái ác đôi khi chỉ núp bóng dưới
hình hài của một lời nói thiếu suy nghĩ, một hành động nhỏ ích kỷ hay một sự thờ
ơ làm tổn thương người khác. Chúng ta thường tự biện minh rằng "chuyện nhỏ
ấy mà" hay "ai chẳng làm thế". Thế rồi, khi tiếng nói của lương
tâm dần trở nên yếu ớt vì bị phớt lờ quá lâu, cái sai bắt đầu trở thành điều hiển
nhiên. Cái ác lúc bấy giờ khoác lên mình lớp áo bóng bẩy của sự khôn ngoan, của
bản năng sinh tồn và khát khao hơn thua với đời.
Đọc "Về thăm Hà Nội" của Đặng Xuân Xuyến, ta
không thấy một Hà Nội rực rỡ vàng son hay ồn ào phố thị, mà bắt gặp một khoảng
lặng đầy suy tư, nơi cái "tôi" trữ tình đang loay hoay giữa hai bờ hư
thực của ký ức và hiện tại. Phong cách nghệ thuật của bài thơ toát lên vẻ trầm
mặc, điềm tĩnh nhưng ẩn chứa một cơn sóng lòng âm ỉ, được thể hiện qua một lối
viết giản lược tối đa về hình ảnh để nhường chỗ cho dòng chảy nội tâm.
VỀ THĂM HÀ NỘI
- viết tặng Nguyễn Minh-
Trong cõi nhân sinh mênh mông, việc hai người lạ mặt bỗng chốc bước vào đời nhau chưa bao giờ là sự ngẫu nhiên đơn thuần. Có những cuộc gặp tựa như gió thoảng, chạm nhẹ qua hiên nhà rồi tan biến; lại có những người đến và khảm sâu vào tâm khảm, trở thành một phần không thể tách rời của ký ức. Kỳ thực, giữa biển người xuôi ngược, gặp được nhau chính là kết quả của những mối dây liên kết từ tiền kiếp.
Tôi xa làng Đá đã nhiều năm
Từ độ người ta tuổi chớm Rằm
Cái tuổi xúi người say má thắm
Thả hồn mơ mộng mãi xa xăm
,
1.
Mấy mùa mưa nắng, nắng mưa
Làm sao gặp được người xưa của
mình
Làm sao quên được… “Chữ Tình”
Làm sao quên được bóng hình
em xưa…
Con đò trong gió lưa thưa
Đón đưa, đưa đón sớm trưa đậm
đà
Líu lo chim ríu rít ca
Hừng đông nắng mới chan hòa
chứa chan
Nắng vàng ươm sợi tơ vàng
Như thơ, như mộng thênh thang
quanh mình
Thương yêu hứa hẹn với tình
Bao nhiêu năm tháng chúng
mình vẫn đôi…
Dỗi hờn nước mắt tràn rơi
Trong lòng ray rứt chẳng lời
trách nhau
Buồn vui ngày ấy qua mau
Lời thề chung thủy ngàn sau
không rời…
Trong
lịch sử Việt Nam, các năm Bính Ngọ (chu kỳ 60 năm một lần) thường gắn liền với
những bước ngoặt quan trọng về chính trị, quân sự và văn hóa. Dưới đây là những
năm Bính Ngọ tiêu biểu.
Nhà thơ, nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Vinh từ Hà Nam về tặng
trang chủ tập thơ vừa xuất bản:
HOA BÁO TIÊN : Thơ / Nguyễn Thế Vinh. – H.: Nxb. Hội
Nhà văn, 2026. – 158 tr. : Nhiều ảnh minh họa ; 15 x 24 cm. – Bìa cứng màu hồng
rất đẹp.
1.
Ước gì trở lại với quê
Buông rơi phiền muộn, trở về
tuổi thơ…
Làng quê như thực, như mơ
Bâng khuâng xao xuyến bài thơ
không lời
Bồng bềnh, lãng đãng mây trôi
Dậy mùi hương đất, gió xuôi
ngọt lành
Bến sông sóng vỗ đầu gành
Lời ru Đất Mẹ… ru anh ngàn
trùng
Cuối mùa con nước khô bùn
Gió Heo May thổi qua hun hút
đồng
Cô đơn đá núi trông chồng
Lưng còng như bóng Mẹ trông
con về
Chiều quê lặng lẽ cảnh quê
Đong đưa cánh võng tỉ tê gió
lành
Nước sông in bóng trời xanh
Chênh vênh bóng núi, chòng
chành đò ngang…
1.
Nhớ thời mình có nhau rồi
Trăm năm thề hẹn một đời tóc tơ
Anh giờ nửa tỉnh, nửa mơ
Nhớ thời dệt mộng, ươm tơ… tình nồng
Nắng nghiêng rơi vạt áo hồng
Áo cài hoa nắng bềnh bồng mông lung
Lời yêu em nói ngập ngừng
Để cho anh hóa người dưng hôm nào
Trong vòng tay ấm nôn nao
Mắt đen lung liếng ngọt ngào lời em
Hôn lên đôi cánh môi mềm
Hôn rồi, hôn nửa, hôn thêm… ấm lòng
Em đưa tay ngắt nụ hồng
Hoa chanh, hoa bưởi ướp nồng ngón tay
Bên nhau, ngày đã cạn ngày
Trời tuôn mưa bụi lây rây đường về…
-1-
Một lần chúng tôi canh gác bảo vệ Bộ chỉ
huy trung đoàn khi ấy đang ở trong rừng miền tây, Thiếu úy Thái sẹo dẫn theo
liên lạc lên trung đoàn họp. Chúng tôi yêu cầu xuất trình giấy ra vào. Thái nổi
cáu:
- Chúng mày có
biết tao là ai không? Thái sẹo C trưởng trinh sát đây!
Cậu Toàn quát lại:
- Mày có biết tao là ai không? Tao là anh nuôi đây!
Thái dọa:
- Oánh bỏ mẹ chúng mày bây giờ!
Trung đội trưởng Dần đi đốc gác thấy vậy nhảy ra hô
to:
- Anh em! Xích cổ thằng Thái lại!
Chắc chắn cuộc ẩu đả sẽ xảy ra nếu lúc đó không có bố
Ngoan (Trung đoàn phó) tình cờ đi qua, can thiệp:
- Thái đấy à? Sao không mang giấy ra vào? Thôi các con
để cho anh Thái vào họp đi.
Thái đi qua cạnh tôi, lừ mắt:
- Mày nhớ mặt thằng Thái sẹo này nhé!
Tôi nổi máu:
- Mày cũng nhớ mặt thằng Giống còm này nhé!
Chúng tôi gọi Thái là Thái sẹo và chính Thái cũng tự
xưng cái tên ấy, vì mặt hắn nhiều sẹo. Về trung đoàn, Thái được đề bạt Đại đội trưởng trinh sát, hàm
thiếu úy. Trên đường đi B Thái lên trung úy tiểu đoàn phó. Vào chiến trường
Thái lên thượng úy tiểu đoàn trưởng, rồi về làm tham mưu trưởng trung đoàn với
hàm đại úy. Tôi không thể quên vụ va chạm với Thái sẹo bởi sau này tôi được điều
xuống trực tiếp chiến đấu trong đội hình tiểu đoàn của Thái sẹo. Khi Thái sẹo về
làm Tham mưu trưởng Trung đoàn thì chính hắn đã cho gọi tôi về lại Trung đội vệ binh.
Năm 1968 vào học Đại học thư viện khóa 6 Trường Trung cấp Nghiệp vụ Bộ Văn hóa (nay là Đại học Văn hóa). 6-9-1971 nhập ngũ e101 f325. Chiến đấu ở Quảng Trị (1972-1973). Năm 1973 - 1974 học Sĩ quan lục quân khóa 35. Năm 1975 - 1980 làm Trợ lý Tuyên huấn F338 chống Tàu ở Đình Lập Lạng Sơn. Năm 1981 chuyển ngành học tiếp rồi về Thư viện tỉnh Hà Nam Ninh. Năm 2009 nghỉ hưu.
Ảnh học viên sĩ quan lục quân năm 1973 và ảnh cựu chiến binh năm 2023.
