Đồng dao là một trong những kho báu kỳ lạ nhất của văn học dân gian Việt Nam. Kỳ lạ vì càng đọc càng thấy vừa quen vừa lạ. Có bài giản dị như lời mẹ ru. Có bài như một câu đố không ai giải hết. Có bài đọc lên thấy nghĩa rõ ràng. Có bài tưởng như chỉ là những âm thanh ríu rít để lũ trẻ cười vang giữa sân đình.
1.
Đưa tay vuốt mái tóc em
Sợi thương, sợi nhớ nhẹ mềm
trong anh
Tiếng em giọng nói thanh
thanh
Dịu dàng hai tiếng “Em… Anh…”
ngọt ngào
Giữ tình chẳng để hư hao
Sắt son thề hẹn trước sau một
lòng
Tặng en chín chín đóa hồng
Tình yêu tha thiết tấm lòng
tinh khôi
Gió đưa tà áo buông lơi
Trắng màu trinh nữ, mây trời
bay bay
Thề bồi “Muối mặn… gừng cay…”
Đậm đà tha thiết đắm say tình
nồng
Tình yêu, yêu thật một lòng
Vượt qua gian khổ chờ mong
tháng ngày
Người yêu nửa tỉnh, nửa say
Nụ hôn đằm thắm, vòng tay ấm
nồng…
.
Ai rồi cũng phải chết
còn sống còn lê lết tiền bạc,
công danh
Trò đời thì quá đành hanh
"Lên voi xuống chó"
cỏ xanh nấm mồ.
CẢM TÁC KHI NHÌN ANH THỢ RÈN
( Riêng tặng: Thợ rèn Vũ minh Tiến).
Suốt ngày anh uốn với đập
Cả cuộc đời anh dập chả lên
khuôn
Lửa hồng nung quắt tâm hồn
Mồ hôi nhỏ xuống tủi luồn thớ
gang
Bạc đầu vẫn nợ trần gian
Gia tài chỉ có cơ hàn bủa
vây.
Vũ Việt Thắng
.
8 giờ sáng 13 tháng 7 năm 2026 tác giả “Dòng xoáy” Trần Thị Nhật Tân rời cõi tạm về miền "Mây trắng" sau gần nửa năm kiên cường chịu đựng bệnh ung thư phổi giai đoạn cuối.
Bạn rủ tôi về thăm làng Đá
Sao mãi ngẩn ngơ gốc đa già
Nụ cười sao thoảng nhiều nét
lạ
Mắt thắm sao giờ đắm xót xa.
Quê tôi ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, giáp ranh với Hà Nội. Từ ngày kinh tế mở cửa, làng quê cũng thay da đổi thịt. Đường sá rộng hơn, nhà cửa khang trang hơn, nhiều khu công nghiệp mọc lên, rồi cả những khu nghỉ dưỡng sang trọng. Đổi lại, những cánh đồng lúa, đồng rau lần lượt bị thu hẹp.
Kỳ này tôi trình các cụ tấm ảnh chụp Ban tổ chức lớp tập huấn chính trị cho cán bộ cơ sở F338 tại Đình Lập cuối năm 1978, chuẩn bị tư tưởng tinh thần chiến đấu chống Tàu xâm lược, do Ban tuyên huấn chủ trì.
Tấm ảnh này chụp khoảng năm 1977 tôi nhớ không chính xác. Trong số đó có các trợ lý Ban tuyên huấn F338:
1.
Quê hương đẹp mãi trong mơ
Tình quê gắn với tuổi thơ xa
vời
Quê nhà đẹp mãi ngàn đời
Nhớ ngày xưa cũ rong chơi
trên đồng…
Trời xanh, xanh thẳm mênh
mông
Bức tranh Thủy Mặc dòng sông,
con đò
Bờ sông đợi, bến nước chờ
Có người viễn xứ bên bờ nhớ
xưa
Quê nhà mưa nắng hai mùa
Thảo thơm hạt gạo nắng mưa ngọt
lành
Nhà nghèo vách đất, mái tranh
Nồi cơm chín tới, bát canh đậm
đà
Cơm chiều mắm muối ngày qua
Bình yên, thanh đạm chan hòa
vui tươi
Tri âm chén rượu, nụ cười
Xưa nay ai cũng quý người thủy
chung…
(Cảm xúc khi nghe bạn văn Trần Mỹ Giống kể)
Tôi có mấy ông bạn đồng niên, đồng ngũ. Cuối đời bị ung thư. Một số đã ra đi, còn vài ông bạn vẫn đang sống lây lất với căn bệnh quái ác. Tháng nào anh cũng phải khăn gói lên Hà Nội truyền hóa chất. Tiền bảo hiểm chi trả phần lớn, bản thân chỉ bù thêm dăm ba triệu đồng.
Đây là ảnh chụp đội chiếu phim số 1 của Nhà văn hóa (Câu lạc bộ) f338 trước khi lên đường phục vụ dài ngày các đơn vị cơ sở. Từ trái qua phải: Dũng lái xe, Hòa thuyết minh, Dũng máy nổ, Trung quay phim.
Năm 1971 tôi đang học năm thứ tư Đại học
thì có lệnh nhập ngũ về Trung đội vệ binh Trung đoàn 101 của Sư đoàn 325. Năm
1972 chúng tôi chiến đấu ở Quảng Trị. Có thời gian, E101 F325 được điều trực
thuộc Sư đoàn 320. Phó Tư lệnh F320 là trung tá Đào Dũng, trực tiếp chỉ huy
E101 của F325. Vài lần tôi và Quỳnh đi bảo vệ ông xuống đơn vị trực thuộc nắm
tình hình. Có bận qua suối, ông đeo giầy da nên cứ lúng túng. Tôi xung phong
cõng ông qua suối, nhưng Quỳnh bảo:
- Để em, anh gầy thế nhỡ ngã thủ trưởng
thì sao.
Nói rồi Quỳnh khom lưng cõng thủ trưởng qua suối.
1- Khoảng cuối năm 1976 con gái tôi theo chú ruột lên thăm bố đóng quân ở Thậm Thình Vĩnh Phú rồi ở chơi hơn một tháng. Con bé mới ba tuổi, rất ngoan. Hàng ngày nó tha thẩn chơi với các chú các ông các cô, đến bữa ăn cơm độn mì bộ đội. Bữa ấy tôi phải đi công tác xuống các đơn vị cơ sở bảy ngày, không thể đem con theo. Hai cô bộ đội ở đại đội thông tin nhận trông nom con bé. Hoàn thành đợt công tác, tôi đón con, cảm ơn hai đồng đội bằng việc dùng máy cơ đen trắng chụp hai cô một kiểu. Cô nhỏ tên là Lan. Hai cô giờ thế nào cho bố con tôi biết nhé. Con bé giờ đã lên bà nội rồi hai… cụ ạ.
1.
Xa quê xứ lạ dung thân
Trong lòng vẫn mãi bâng
khuâng trông chờ…
Quê nhà đẹp tựa bài thơ
Sông dài nối những bến bờ
chiêm bao
Chiều buông vạt nắng hanh hao
Gió đùa sóng lúa dạt dào mông
mênh
Cánh diều no gió thênh thênh
Trời xanh xanh thẳm bồng bềnh
mây trôi
Gió lùa mây xuống góc trời
Ráng chiều sắc đỏ chơi vơi dạt
dào
Nắng chiều rũ bóng xanh xao
Xô nghiêng chiều tím ngã vào
hoàng hôn…
Những ngày chớp biển mưa nguồn
Võng đưa kẽo kẹt, tiếng buồn
ru con
Lời ru tha thiết héo hon
“Cái cò lặn lội… nỉ non…”
chung tình…
Người xưa có câu: “Quý hồ tinh, bất quý hồ đa”. Đối với thơ ca, điều ấy càng đúng hơn. Một bài thơ hay không nằm ở số lượng chữ nghĩa được sử dụng, nó nằm ở khả năng cô đọng cảm xúc, tư tưởng và hình ảnh trong một dung lượng ngắn gọn. Cho nên việc lựa chọn từ ngữ luôn là công việc quan trọng bậc nhất của người làm thơ.
SUY NGẪM
Chẵn bảy mươi chồi hạ chuốt
xanh
Hồng trong giỏ mắt nụ xuân
lành
Bên vườn lộc biếc ngờ thu cảnh
Trước ngõ đông vàng mở lựu
nanh
Bạc lá gày thân nào bỏ rễ
Chàm da hoại gốc vẫn vươn
cành
Hoa lòng rạng rỡ trời bung
tím
Vỏ thắm tươi hồn dạ vẫn đanh.
Kỷ niệm tuổi 70 - Tháng
5-2024
Về phố Thái Hà thật là phiêu
Chợ cóc lùi xa, gió mượt nhiều
Và kìa phố nhỏ Trần Quang Diệu
Hè thoáng, vườn hoa trổ sắc
yêu.
.
Nhà thơ Nguyễn Văn Nhiếp tặng trang chủ tác phẩm:
Nguyễn
Văn Nhiếp đời và thơ. – [Nam Định: Cơ sở in Vũ Hữu Lợi, 2025]. – 248 tr. : Nhiều
ảnh màu ; 20 cm.
1.
Tôi về một sớm bình minh
Vịn vào nỗi nhớ tìm hình tuổi
thơ…
Mái tranh khói tím giăng mờ
Gió đưa hương lúa đơn sơ mơ hồ
Nghiêng vành nón lá nhấp nhô
Giữa làn sóng lúa xanh xô bềnh
bồng
Heo May thả gió trên đồng
Lúa mùa đến cử đòng đòng trổ
bông
Cánh cò trắng, cánh gió đồng
Cánh diều treo giữa mênh mông
trời chiều
Cánh chim chao gió liêu xiêu
Đồng xanh chao gió hiu hiu ngọt
ngòn
Chiều tà nắng xế đầu non
Ai đem giấu nắng hoàng hôn cuối
đèo
Gió mơn man, gió hanh hao
Thổi vào mái lá ngọt ngào tái
tê…
Thằng cháu ngoại
hỏi tôi:
- Gần đây, cháu có đọc một bài viết trên trang Nam Định đất và người hay là trang Nam Định xưa và nay cháu nhớ không rõ, có bài của một tác giả cháu cũng không nhớ tên, bây giờ tìm lại thì không được. Tác giả bài này có bảo Phạm Ứng Thuần nhà thơ trào phúng không phải là nhân vật chí Nam Định, có đăng kèm bài thơ của Phạm Ứng Thuần. Phạm Ứng Thuần có phải nhân vật chí Nam Định không ông?
Cô ấy ngày xưa, em biết
không
Thắt đáy lưng ong, mặt
trắng hồng
Nghe bảo phải lòng anh cơ động
Mười mấy Đông rồi cứ ngóng
trông...
*
Truyện nhặt Trần Mỹ Giống
Lão rất hay nghe vợ. Lão tin yêu, trọng vợ nên có chuyện gì vui buồn lão cũng kể với vợ. Có khi vợ lão đồng tình chia sẻ tâm tư, có khi nêu ra giải pháp bất ngờ giúp lão bình tâm trở lại.
(Đọc “Dấu ấn thời gian. Tập Thơ - văn tuyển chọn Đỗ Phú Nhuận)
Cầm trong tay tập sách dầy, chủ yếu là thơ. Bao nhiêu truyện đời say đắm mênh mông, gần xa, vui buồn lay động, mà mỗi bài, câu thơ gói ghém.
Nằm
khuất nẻo sau những tán cây xanh mát trên con đường Trường Chinh quen thuộc thuộc
phường Vị Xuyên, thành phố Nam Định( Nay là phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình),
có một người đàn ông mà những ai yêu mến và nghiên cứu lịch sử quê hương đều
dành cho ông một sự kính trọng đặc biệt. Đó là ông Trần Mỹ Giống – nguyên Trưởng
phòng Địa chí Thư mục, Thư viện tỉnh Nam Định. Không ồn ào, không náo nhiệt,
ông như một "người gác đền" thầm lặng, cần mẫn gom nhặt từng mảnh
ghép ký ức của Nam Định xưa và nay.
Tôi
mới đi viện về còn rất mệt thì thằng cháu con ông bạn qua thăm. Nhân tiện nó hỏi
tôi mấy câu về háo danh. Tôi chép lại trình các cụ ạ. Tất nhiên thằng cháu thật
thà cứ người thật sách thật mà xướng lên, nhưng tôi quyết định không ghi tên
sách tên người cụ thể để tránh rầy rà. Kinh nghiệm này tôi đã trải mấy lần rồi,
xin để dịp khác kể ạ.
1.
Yêu nhau từ thuở còn thơ
Nào ai biết được… ai ngờ mai
sau…
Ru em ngày đã đổi màu
Lời ru có những “… trái sầu rụng
rơi…”
Cà phê giọt đắng đọng rơi
Giọt buồn đen thẫm cạn lời thủy
chung
Yêu thương dẫu có vô cùng
Nào ai biết được… ngàn trùng
nhớ mong
Trái tim rạn vỡ trong lòng
Tình xa, tình lỡ… xoay vòng
buồn thiu
Thương nhau ngày ấy thật nhiều
Không duyên, không nợ hắt hiu
tình buồn
Thôi đành “…cắt dứt dây
chuông…”
Ai thương, ai nhớ, ai buồn,
ai say
Cuộc tình mòn mỏi hao gầy
Áo hồng chưa mặc thì nay mất
rồi…
Tôi quen biết và trở nên thân thiết với Trần Mỹ Giống mấy chục năm nay; cũng nhờ trên văn đàn mà từ từ chúng tôi hiểu ý nhau và thân nhau. Từ đó trở đi tôi mới hiểu rõ cuộc đời của anh. Từ một anh sinh viên đang ngồi trên giảng đường đại học năm thứ 4; lệnh tổng động viên phải nhập ngũ. Học xong khóa quân sự cơ bản, bị đưa vào cuộc chiến khốc liệt Quảng Trị, may mắn thoát chết. Trở ra Bắc theo yêu cầu của quân đội, anh tiếp tục học sĩ quan lục quân; rồi tham gia bảo vệ biên giới phía Bắc chống bọn bành trướng Trung Quốc.
Tôi lật tìm một vệt mực chưa
khô
Trên tấm bản đồ vừa thay tên
đổi họ
Ngón tay chạm vào Kiến Xương,
Thái Bình xưa cũ
Mà nghe như chạm vào khoảng
trống hư vô.
.
BÀN TAY NGỠ CHE MẶT TRỜI
Trên đỉnh cao
danh vọng
ngửa mặt hô
vang:
Ta là ánh sáng
là chân lý huy
hoàng
là Vinh quang?
Văn Mới đình bản từ 31 – 5 – 2026.
https://vietvanmoi.fr/index.html
Bản tin làm tôi buồn ngơ ngác. Cảm ơn bác Từ Vũ và Ban biên tập Việt Văn Mới đã đăng tải nhiều tác phẩm của tôi trong nhiều năm qua. Việt Văn Mới đình bản, nhưng trong lòng tôi hình ảnh Việt Văn Mới vẫn mãi mãi sáng đẹp… Chép lại trang thư mục Việt Văn Mới viết về tôi:
