Hai Câu Hỏi
Có một bạn đọc yêu thơ trên FB nhắn tin,
đặt cho tôi hai câu hỏi:
1/ Nếu sau tứ thơ có ẩn ý của tác giả mà
mình là người đọc không cảm nhận được thì do lỗi của ai?
2/ Trên quãng đường đi tiếp để tìm
“thông điệp kín” sau khi đã "bắt" được tứ thơ, nếu liên tưởng của
mình không đến cùng chỗ với tác giả thì điểm đến của ai đúng?”
Ông
Nguyễn Vũ Tiềm Trả Lời Phỏng Vấn Của Báo Giáo Dục & Thời Đại
Phóng
viên (PV):
Thưa
nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm, trong cuốn “Nghìn câu thơ tài hoa Việt Nam” xuất bản
năm 2000 và sau đó tái bản nhiều lần, ông có nêu tiêu chí của thơ là: Xúc cảm
khác thường, Suy nghĩ khác thường, Cách nói khác thường. Gọi tắt là X-S-C. Qua
hơn mười năm, hiện nay phong trào sáng tác thơ phát triển rất đông đảo, tiêu
chí “khác thường” này có còn phù hợp không?
Lão Trư Bát Giới đang ngủ yên
bỗng bừng tỉnh dậy
phùng mang trợn mắt
là lúc lòng rạo rực
nhớ em
Luật Lục Bát “Cũ”
Tôi
không biết luật này phát xuất từ đâu, vào lúc nào, nhưng ở thời điểm này
rất đông thi sĩ sáng tác thơ lục bát vẫn còn tuân thủ nghiêm
túc.
Luật
này được tóm tắt như sau:
1/
Chữ thứ 2, chữ thứ 6 câu lục vần Bằng.
2/
Chữ thứ 4 câu lục vần Trắc
3/
Chữ thứ 4 câu bát vần Trắc.
4/
Chữ thứ 2, 6, 8 câu bát vần Bằng
5/
Nếu chữ thứ 6 (câu bát) Thanh Ngang thì chữ thứ 8 Thanh Bằng và ngược lại
(Tôi
chia thành từng điều luật rõ ràng chứ không "nói gộp" để khi cần phân
tích rạch ròi sẽ dễ dàng hơn).
Người làm thơ Đường Luật phải biết và chấp nhận
bó mình trong niêm luật vần đối của nó. Thơ lục bát chỉ có luật, vần nên thi sĩ
không bị niêm, đối “kềm kẹp”. Trong bài viết ngắn này tôi chỉ bàn về luật.
Lời Nói Đầu
Vừa kết bạn FB với Hồ Anh Tuấn xong tôi nhận được tin nhắn của bạn ấy như sau:
“Chào Tiên sinh!
Em vào trang đọc mấy bài bình của Tiên sinh thấy hay quá; tính logic học rất cao, phân tích rõ ràng mạch lạc. Em là người yêu thơ và đang tập làm thơ viết theo cảm xúc. Em rất mong được Tiên sinh chiếu cố cho em xin một lời chỉ giáo. Chúc Tiên sinh ngày cuối tuần thật an hạnh”
Để tỏ lòng quý mến một người yêu thơ, tôi đã chọn một bài thơ của mình phân tích, lý giải để giúp anh bạn làm quen với một số điểm căn bản của Kỹ Thuật Thơ.
TÌM TRONG TUYỆT VỌNG
Tôi tìm em
em mang tên Sự Thật
Trên chuyến bay đêm
tôi hỏi những vì sao
Nơi đông đúc
nhiều người qua lại
Tôi hỏi mây chiều
em ở nơi đâu!
Tôi đi giữa muôn trùng nắng gió
Qua đồng xanh
đến sa mạc khô cằn
Đường cao tốc
mắt nhìn theo tôc độ
Đêm ba mươi
tìm đâu được vầng trăng
Tôi tìm em
theo chiều dài thế kỷ
Tóc bạc rồi
mà cứ ngỡ còn xanh
Dòng sông lạc
giữa vùng trời dĩ vãng
Tôi đi tìm
trong hy vọng mong manh
(Vũ Khắc Tế)
Phạm Đức Nhì
Lời Nói Đầu:
Tình cờ đọc được bài thơ của chị Khanh Cao trên FB thấy kỹ thuật
thơ có vài điểm đặc biệt nên muốn viết mấy lời bình. Khi đọc kỹ thì thấy hai
chữ Tháng Sáu được nhắc đi, nhắc lại đến 5 lần trong bài thơ và còn xuất hiện
cả trong cái tựa “Tháng Sáu Ơi” nữa. Có điều “thời điểm” Tháng Sáu ấy liên quan
đến sự kiện gì thì không thấy nói đến.
Nhà thơ Phạm Đức Nhì
Lời Nói Đầu
Tình cờ đọc được bài thơ tiếng Anh trên Facebook nói về Thằng Cu
Tý của đàn ông lúc về già. Bài thơ được viết bởi Willie Nelson năm ông 75 tuổi.
Cái tựa The Penis Poem nếu dịch sát nghĩa sang tiếng Việt thì
không được thanh tao lắm nhưng ngôn ngữ thơ thì rất dí dỏm, có vài thi ảnh độc
đáo, có khả năng “thọt léc” người đọc rất mạnh.
(Tặng người phụ nữ tôi yêu)
Anh đã thấy một số bậc tu
hành
trói gô “kẻ xa lạ” (1)
treo lên thập tự giá
đóng đinh cho đến chết
(những truyền thống đạo đức,
lễ giáo
những lợi, những danh…)
để giành lại tự do
trong mỗi suy nghĩ
mỗi hơi thở
mỗi lời nói
mỗi cử động
Đọc được bài Thử Bàn
Về Chữ “Níu” … của ông Tàn Chiến Cuộc trên trang web dutule.com https://www.dutule.com/a7378/tan-chien-cuoc-thu-ban-ve-chu-niu-
tôi đã có mấy
hàng comment nhưng thấy… còn thiếu nên viết thêm một bài… ngắn cho trọn
ý. Phạm Đức Nhì
Lời Nói
Đầu
Tình cờ “gặp” một cuộc bàn luận về bài thơ Trăng Đất Khách của Trần Mộng Tú rất hòa nhã, lịch sự của một nhóm người yêu thơ trên trang Facebook Doan Khue nên nổi hứng viết mấy dòng góp ý.
(Viết sau khi đọc Câu Chuyện Văn Chương của Lê Mai Lĩnh)
Để bạn đọc dễ theo dõi tôi đưa bài của ông Lê Mai Lĩnh lên trước
và bài trả lời của tôi (Phạm Đức Nhì) lui về phía sau.
ĐỌC “TỐNG BIỆT HÀNH” THƠ THÂM TÂM
Châu
Thạch
TỐNG BIỆT
HÀNH
Đưa người, ta không đưa qua
sông
Sao có tiếng sóng ở trong
lòng?
Bóng chiều không thắm, không
vàng vọt
Sao đầy hoàng hôn trong mắt
trong?
Tên: Lý Thuyết Thơ ABC
Địa Chỉ Internet: lythuyetthoabc.blogspot.com
Sáng Lập Và Điều Hành: Phạm Đức
Nhì
Các Bài Viết Trong Blog Lý Thuyết Thơ - Gồm 6
Phần:
1/ Nhận Diện Thơ – Cái Gốc Của Thơ
2/ Kỹ Thuật Thơ
3/ Bến Bờ Thi Ca
4/ Đường Đến Bến Bờ Thi Ca
5/ Thơ Về Thơ – Thơ Bàn Về Lý Thuyết Thơ
6/ Bình Thơ
Lời Nói Đầu:
Bạn bè chuyển cho bài viết của nhà thơ Chu Mộng Long nói về thơ Trần Mạnh Hảo. Chỉ riêng cái tựa của bài viết cũng dễ làm những người yêu thơ giật mình - Trần Mạnh Hảo: Sóng Cuồng Xô Dạt Đền Thơ. Ghê gớm quá! “Ấn Tượng” quá!
SÔNG LAM
Thơ Trần Mạnh Hảo
Sông bổ đôi Nghệ Tĩnh
Sông nằm hóa lục bát Nguyễn Du
Sông đứng thành Hồng Lĩnh
Sông đi thành ví dặm trời xanh
Sông vắt kiệt lòng mình nuôi đất cát
Thương đất nghèo sông xanh rớt mồng tơi
Sông ẩn hồn trong vại cà, vại nhút
Một củ khoai cũng lấp ló mây trời
Con cò mặc áo tơi đi học
Cá sông Lam còi cọc toát mồ hôi
Gió hào kiệt thổi xơ Nghệ Tĩnh
Cá gỗ nuôi lớn những thiên tài
Trời hào phóng mây trắng
Đất tằn tiện ngô khoai
Đến cỏ dại cũng mọc thành chữ nghĩa
Đồ Nghệ Sông Lam dạy biển cả học bài
Gió Lào thổi mây dòn bánh đa nướng
Sông Lam nuôi nứt nẻ mỗi hạt vàng
Gió lập ngôn đầu hồi nước luồng lĩnh xướng
Khoai lang gàn luống dọc thích bò ngang
Sông thao thức sóng tràn bờ bắc
Sông nằm mơ tĩnh lặng khói bờ nam
Thúy Kiều đến Tiên Điền tìm họ mạc
Hai trăm năm Tiền Đường mê mẩn nước Lam Giang
Để rú Quyết lặng thầm đi cứu
Sông veo veo trời đất thoắt sen vàng
Sông Lam ăn cát mà xanh, uống trời mà mát
Trăng cháy hết lòng sâu quyết liệt cả cơ hàn
Người giàu có nên đất nghèo khô khát
Kìa gió Lào thổi cong sông Lam…
Sài Gòn 1983
T.M.H.
Bài viết Show, Don’t Tell Trong Thơ vừa phóng đi tôi nhận được
một số bình luận. Xin được trả lời chung để bổ sung cho bài viết.
Lời Nói Đầu
Có vài bạn đọc Facebook nhắn tin yêu cầu tôi giải thích rõ thêm
về biện pháp tu từ Show, Don’t Tell. Tôi nhớ đến bài thơ Giấc Mơ Anh Lái Đò của
Nguyễn Bính. Đây là bài thơ tôi đã viết lời bình từ nhiều năm trước và nhận
được một số phản hồi rất tích cực. Tác giả áp dụng biện pháp tu từ Show, Don’t
Tell trên toàn bài thơ. Có chỗ thành công đến mức tuyệt vời nhưng cũng có chỗ
vì vô ý nên ngay từ lúc đầu Show đã biến thành Tell và biện pháp tu từ thất
bại.
Tôi sẽ giới thiệu rồi sau đó phân tích Show, Don’t Tell trong bài Giấc Mơ Anh Lái Đò để bạn đọc không những có thể “bắt” được phần lý thuyết mà còn thấy được cách áp dụng và hiệu quả của nó trong bài thơ.
