THƠ VĂN ĐI THEO HÀNH TRÌNH CỦA TRẦN MỸ GIỐNG / Nhà văn Việt Thắng - Sài Gòn

 

       

       Tôi quen biết và trở nên thân thiết với Trần Mỹ Giống mấy chục năm nay; cũng nhờ trên văn đàn mà từ từ chúng tôi hiểu ý nhau và thân nhau. Từ đó trở đi tôi mới hiểu rõ cuộc đời của anh. Từ một anh sinh viên đang ngồi trên giảng đường đại học năm thứ 4; lệnh tổng động viên phải nhập ngũ. Học xong khóa quân sự cơ bản, bị đưa vào cuộc chiến khốc liệt Quảng Trị, may mắn thoát chết. Trở ra Bắc  theo yêu cầu của quân đội, anh tiếp tục học sĩ quan lục quân; rồi tham gia bảo vệ biên giới phía Bắc chống bọn bành trướng Trung Quốc.

Những chặng đường ấy không chỉ tạo nên số phận của một người lính mà còn hình thành nên cốt cách của một người cầm bút sau này:

Trần Mỹ Giống sinh năm 1950 tại Nam Định, anh thuộc lớp người trưởng thành trong chiến tranh. Những năm tháng ở Quảng Trị máu lửa, sau đó là nơi biên cương phía Bắc, để lại trong anh vốn sống sâu sắc và những ký ức không thể phai mờ của đời lính chiến vào sinh ra tử. Chính vì vậy, khi cầm bút, anh không viết bằng trí tưởng tượng đơn thuần mà viết bằng trải nghiệm của một người trong cuộc. Tập hồi ký: Thời áo lính là minh chứng tiêu biểu cho điều đó. Tác phẩm không tô hồng chiến tranh mà ghi lại những sự thật trần trụi của một thế hệ thanh niên; cả tuổi xuân của mình bị vùi dập trong bom đạn. Tác phẩm này đã được trao Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Lương Thế Vinh của tỉnh Nam Định.

       Rời quân ngũ, anh tiếp tục theo học đại học, chẳng theo ý nguyện mà bị nhét vào khoa thư viện. Ra trường được phân công công tác trong ngành thư viện. Có thể nói đây là một bước ngoặt quan trọng. Công việc thư mục, địa chí và nghiên cứu tư liệu đã mở cho anh cánh cửa bước vào kho tàng văn hóa, lịch sử của quê hương Nam Định. Hàng chục năm làm việc giữa sách vở đã giúp anh tích lũy nguồn tư liệu phong phú để nghiên cứu và biên soạn những công trình có giá trị như: Tác giả Hán - Nôm Nam Định, Các nhà khoa bảng Nam Định thời phong kiến, Thư mục nhân vật Nam Định, Trạng nguyên đất học Nam Trực hay Trạng nguyên Đào Sư Tích đời và thơ văn…

Điều đáng quý ở Trần Mỹ Giống là dù viết lịch sử, nghiên cứu hay hồi ký, phía sau trang viết luôn thấp thoáng tâm hồn thi sĩ. Anh say mê những giá trị văn hóa truyền thống và dành nhiều công sức để làm sống lại chân dung các bậc tiền nhân đất Nam Định. Công việc của anh không ồn ào nhưng bền bỉ, giống như người lặng lẽ góp từng viên gạch xây nên ký ức văn hóa quê hương.

       Ở lĩnh vực phê bình và giới thiệu văn học, Trần Mỹ Giống cũng là người có nhiều đóng góp. Những bài chân dung văn học, những bài giới thiệu tác giả địa phương của anh thường xuất phát từ sự thấu hiểu và trân trọng con người. Anh không chạy theo những nhận định cầu kỳ mà thiên về cách tiếp cận gần gũi, lấy tư liệu và sự thật đời sống làm nền tảng.

Nhìn lại toàn bộ hành trình của Trần Mỹ Giống; người đọc dễ nhận thấy văn chương của anh gắn chặt với cuộc đời. Từ chiến trường Quảng Trị đến biên giới phía Bắc, từ người lính trở thành cán bộ thư viện rồi nhà nghiên cứu văn hóa địa phương. Mỗi chặng đường đều để lại dấu ấn trên trang viết. Anh không chọn văn chương như một cuộc dạo chơi mà xem đó là cách lưu giữ ký ức, tri ân đồng đội và gìn giữ những giá trị của quê hương.

Trần Mỹ Giống là một trường hợp khá đặc biệt: Con người và tác phẩm gần như hòa làm một. Cuộc đời đi đến đâu, văn chương theo đến đó. Bởi vậy có thể nói rằng thơ văn của Trần Mỹ Giống không chỉ phản ánh số phận nhà văn mà chính là sự tiếp nối của số phận ấy trên từng trang viết.

 

Sài Gòn, 3-6-2026

Nhà văn Việt Thắng  

Ảnh minh họa: Trích Kỷ yếu Văn nghệ sĩ Nam Định (2022)