NGƯỜI LẶNG LẼ "GIỮ HỒN" CHO MẢNH ĐẤT THÀNH NAM / Trần Dũng – Nguyễn Trung

 

     

 

      Nằm khuất nẻo sau những tán cây xanh mát trên con đường Trường Chinh quen thuộc thuộc phường Vị Xuyên, thành phố Nam Định( Nay là phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình), có một người đàn ông mà những ai yêu mến và nghiên cứu lịch sử quê hương đều dành cho ông một sự kính trọng đặc biệt. Đó là ông Trần Mỹ Giống – nguyên Trưởng phòng Địa chí Thư mục, Thư viện tỉnh Nam Định. Không ồn ào, không náo nhiệt, ông như một "người gác đền" thầm lặng, cần mẫn gom nhặt từng mảnh ghép ký ức của Nam Định xưa và nay.

 

      Từ anh bộ đội Cụ Hồ đến ngã rẽ với văn hóa quê hương

 

      Ông Trần Mỹ Giống sinh ngày 15 tháng 1 năm 1950, vốn là một người con của vùng quê Xuân Trung, huyện Xuân Trường – mảnh đất cồn bãi màu mỡ và giàu truyền thống văn hiến. Sinh ra trong thời kỳ đất nước có nhiều biến động, khi tuổi đôi mươi vừa chớm, chàng thanh niên họ Trần đã gác lại những hoài bão cá nhân để lên đường nhập ngũ.

      Gần một thập kỷ khoác áo lính (từ 1971 đến 1980), quân đội đã rèn dũa cho ông chất thép kiên cường, sự bền bỉ và tính kỷ luật sắt. Thế nhưng, sâu thẳm bên trong người cựu binh ấy vẫn luôn cháy lên tình yêu mãnh liệt với con chữ và những giá trị văn hóa của cội nguồn. Năm 1980, hoàn thành xuất sắc nghĩa vụ với Tổ quốc, ông chuyển ngành và bén duyên với Thư viện tỉnh Hà Nam Ninh (nay là Thư viện tỉnh Nam Định). Đây chính là bước ngoặt đưa ông đến với hành trình "giữ lửa" lịch sử.

 

      Người "đãi cát tìm vàng" trong kho tàng Địa chí

 

Với tấm bằng Cử nhân văn hóa cùng sự uyên bác, tỉ mỉ, ông được tin tưởng giao trọng trách làm Trưởng phòng Địa chí Thư mục. Ai từng làm công tác thư viện mới hiểu, "Địa chí" không phải là một công việc nhàn hạ chỉ xoay quanh việc xếp sách lên giá. Đó là công việc của một người "đãi cát tìm vàng", đòi hỏi sự am tường sâu rộng và lòng kiên nhẫn tột độ.

      Trong suốt những năm tháng công tác, ông Trần Mỹ Giống đã lặn lội sưu tầm, hệ thống hóa và bảo quản hàng ngàn tư liệu quý giá về mảnh đất, con người, phong tục và biến thiên lịch sử của vùng đất Thiên Trường xưa – Hà Nam Ninh một thời – và Nam Định ngày nay. Nhờ đôi bàn tay và khối óc của ông, kho Địa chí của Thư viện tỉnh không chỉ là những trang giấy nằm im lìm, mà thực sự trở thành một bảo tàng ký ức sống động, là tài sản vô giá cho các nhà nghiên cứu, sinh viên và những người nặng lòng với quê hương.

      Những đóng góp không biết mệt mỏi ấy đã được ghi nhận xứng đáng khi ông được kết nạp làm Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Nam Định và Hội viên Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam. Ở vị trí nào, ông cũng thể hiện rõ cốt cách của một người trí thức trách nhiệm và tận tâm.

      Để độc giả thấy rõ bề dày cống hiến của nguyên Trưởng phòng Địa chí Thư mục Trần Mỹ Giống, nhìn vào gia tài chữ nghĩa dưới đây, chúng ta càng thấy rõ cốt cách của một người trí thức tận tâm, luôn đau đáu với việc bảo tồn di sản quê hương:

      1. Sách Tác Giả (Cá nhân)

      Đây là những công trình mang đậm dấu ấn nghiên cứu độc lập của ông, tập trung vào việc hệ thống hóa nhân vật và lịch sử khoa bảng của vùng đất Thành Nam:

      • Tác giả Hán - Nôm Nam Định (2008)

• Các nhà khoa bảng Nam Định (2009)

• Thư mục nhân vật Nam Định (2010)

      2. Sách Đồng Tác Giả & Bài In Chung

      Bên cạnh các tác phẩm cá nhân, ông Trần Mỹ Giống còn miệt mài đóng góp tâm sức, bài viết và trí tuệ vào rất nhiều công trình nghiên cứu chung, trải dài từ các danh nhân, anh hùng dân tộc đến các tuyển tập văn học nghệ thuật của tỉnh nhà:

• Lược khảo tác gia văn học Nam Định (1997)

• Anh hùng dân tộc, thiên tài quân sự Trần Quốc Tuấn và quê hương Nam Định (2000)

• Danh nhân văn hóa Nam Định (2000)

• Văn hóa Nam Trực cội nguồn và di sản (2000)

• Danh nhân Nam Định thế kỷ XX được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh (2001)

• Những người giữ lửa tình yêu với sách (Tập 1 và 2, 2004 - 2005)

• Tuyển tập văn học nghệ thuật Nam Định thế kỷ XX (2005)

• Thơ Nam Định 5 năm đầu thế kỷ: 2001 - 2005 (2006)

• Dấu ấn thời gian (2007)

• Thi sĩ Nguyễn Bính hồn thơ Việt (2008)

• Tiến sĩ Vũ Huy Trác (2008)

• Trạng nguyên đất học Nam Trực (2009)

• Trạng nguyên Đào Sư Tích đời và thơ văn (2010)

 

      Khoảng lặng bình yên giữa lòng thành phố

 

Hôm nay, ông Trần Mỹ Giống đã nghỉ hưu, bước vào tuổi xưa nay hiếm. Rời xa những kệ sách cao ngất và những bộ thư mục đồ sộ, ông trở về với cuộc sống đời thường dung dị tại phường Vị Xuyên, thành phố Nam Định.

      Dù mái tóc nay đã bạc màu phong sương, nhưng ngọn lửa đam mê với văn hóa lịch sử quê hương trong ông chưa bao giờ tắt. Di sản mà ông để lại trong kho lưu trữ của tỉnh cùng phần danh mục tác phẩm là minh chứng sống động, cụ thể nhất cho hành trình thầm lặng "đãi cát tìm vàng" của ông. Kho tư liệu đồ sộ này không chỉ là những trang giấy vô tri mà đã thực sự trở thành một bảo tàng ký ức, vẫn đang từng ngày giúp các thế hệ trẻ hiểu thêm, yêu thêm và tự hào về mảnh đất nơi mình sinh ra và lớn lên.

      Chia tay ông trong một buổi chiều Thành Nam gió lộng, "Nam Định Xưa Và Nay" thầm nghĩ: Chừng nào mảnh đất này còn những con người thầm lặng mà tận hiến như ông Trần Mỹ Giống, thì mạch nguồn văn hóa, lịch sử vĩ đại của quê hương sẽ mãi mãi trường tồn cùng thời gian.@mọi người

 

      Nam Định Xưa Và Nay

  Trần Dũng & Nguyễn Trung