Những thành ngữ có xuất xứ từ thơ cổ điển và điển cố (Kì 19)

TS  Nguyễn Ngọc Kiên

          Nguyễn Ngọc Kiên

          (54) 沉鱼落雁[Trầm ngư lạc nhạn] (chim sa cá  lặn), 羞花闭月[tu hoa bế nguyệt] (hoa nhường nguyệt thẹn)

          Tứ đại mỹ nhân (chữ Hán: 四大美人); là cụm từ dùng để tả 4 người đẹp nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, gồm Tây Thi, Vương Chiêu Quân, Điêu Thuyền và Dương Quý phi.

          Sắc đẹp của họ được mô tả qua 4 cụm ngữ tu từ nổi tiếng để tả mỹ nhân, theo thứ tự là "Trầm ngư" (沉鱼; cá chìm sâu dưới nước); "Lạc nhạn" (落雁; chim nhạn sa xuống đất); "Bế nguyệt" (閉月; mặt Trăng phải giấu mình) và "Tu hoa" (羞花; khiến hoa phải xấu hổ).

CHÂN DUNG 100 NHÀ VĂN / XUÂN SÁCH

Nhà thơ Xuân Sách

1. Hồ Phương
Trên biển lớn mênh mông sóng nước
Ngó trông về xóm mới khuất xa
Cỏ non nay chắc đã già
Buồn tênh lại giở thư nhà ra xem.

2. Nguyễn Đình Thi
Xung kích tràn lên nước vỡ bờ
Đã vào lửa đỏ hãy còn mơ
Bay chi mặt trận trên cao ấy
Quên chú nai đen vẫn đứng chờ.

CHÂN DUNG 99 NHÀ VĂN VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI / Nguyễn Khôi

Lời thưa: Được nhà văn Lê Xuân Quang (Berlin) khuyến khích, theo gót nhà văn Xuân Sách, nhà thơ Đỗ Hoàng, nhà thơ Trần Nhương, với tiêu chí “văn là người”, Nguyễn Khôi tôi dùng thơ 4 câu phác họa chân dung 99 nhà văn mà mình mến mộ. Xin được chia sẻ cùng các bạn thơ.

1. TỐ HỮU

Tự nhận mình là Lành

Mọi người thấy rất dữ

Mác lê bọc bằng thơ

Đã đâm chỉ có “tử”.

         Tung hoa máu xung trận

         là Hịch chống xâm lăng

           lời Thề với Đảng, Bác

         “Từ ấy”, “Sáng tháng Năm”

Trần Mỹ Giống dịch thơ “Tống hữu nhân” của Lý Bạch

TIỄN BẠN

Lý Bạch

Non xanh bao phía bắc
Nước bạc lượn đằng đông
Nơi đây khi tiễn biệt
Lẻ loi tựa cỏ bồng
Dạ khách buồn mây nổi
Tình bạn sầu chiều buông
Vẫy tay nay tiễn biệt
Tiếng ngựa xa xót lòng.

Trần Mỹ Giống dịch

Châu Thạch, Nguyễn Khôi bình bài thơ “Hà Nội quê tôi” của Lê Mai

Châu Thạch

          ĐỌC “HÀ NỘI QUÊ TÔI” THƠ LÊ MAI

                                                 

          Châu Thạch

          Tôi là người sinh ra và lớn lên ở Miền Nam. Trước 1975 tôi còn trẻ lắm, tôi ước muốn được đến ngay Hà Nội khi nước nhà vừa ngưng tiếng súng. Thế nhưng mộng ước đó không thành vi ngày đó tôi phải lên núi để làm cái việc nhà nước gọi là “Học tập”. Sau đó tôi đọc về Hà Nội, tôi nghe về Hà Nội và tôi cũng có đến Hà Nội vài ba lần. Thật tình sao bây giờ tôi cảm thấy không có chút gì yêu Hà Nội như xưa cả. Có lẽ tôi giống như một đứa con bị cha đánh đau nên trong lòng xơ cứng cảm giác yêu thương quê nội. Rồi bổng nhiên mấy ngày gần đây, khi tình cờ đọc được bài thơ “Hà Nội Quê Tôi” của nhà thơ Lê Mai, cái cảm giác yêu Hà Nội của tôi thời xưa ấy hình như có trở lại.

Chân dung nhà văn Lê Mai / Nguyễn Ngọc Kiên – Nhà văn Lê Mai / Nguyễn Khôi

Nguyên Ngọc Kiên và Lê Mai

CHÂN DUNG NHÀ VĂN LÊ MAI

Nguyễn Ngọc Kiên

                        

“Tẩu hỏa nhập ma”⁽¹⁾ thoát mấy niên

“Thời gian xuẩn ngốc”⁽¹⁾ chẳng chức quyền⁽²⁾

“Ngày vô vi” sống không oan ức

“Cún khóc”⁽¹⁾ mà sao chẳng được rên⁽³⁾?

…………………….

(1) - Tên các tiểu thuyết và truyện ngắn nổi tiếng của Lê Mai

(2) - Lê Mai nguyên là giáo viên trường cấp 3 Nguyễn Trãi Hà Nội

(3) - Truyện ngắn “Quyền được rên” của Lê Mai

SƯƠNG KHÓI MẶT NGƯỜI (Kì 37-38)

Tiểu thuyết PHAN ĐẠT NINH

XXXVII

          Nói về hai thượng đế chính hiệu bàn nhau lên “Lương Sơn Bạc” nuôi lợn rừng để bán cho cửa hàng nhà Du.
Đã lâu rồi hai thượng đế này mới ngồi bên nhau nhắm rượu với đậu phụ rán chấm mắm tôm.
          Thượng đế nói:
          - Ông Du này, ông còn nhớ dạo nọ hai thằng tôi nói chuyện với nhau lên núi nuôi lợn rừng không?

HỒI TƯỞNG – SỨC MẠNH TÌNH YÊU – XEM THƯ – LÁ THƯ: Chùm thơ Vương Văn Kiểm

HỒI TƯỞNG

Uống đi - đừng có tần ngần

Một ly cay đắng, chỉ cần thế thôi

Tỉnh say say tỉnh... người ơi

Gần nhau chút nữa để rồi xa nhau

Những thành ngữ có xuất xứ từ thơ cổ điển và điển cố (Kì 18)

TS Nguyễn Ngọc Kiên

          Nguyễn Ngọc Kiên

          (50) 碧海青天 [bích hải thanh thiên] (trời xanh biển  biếc)

          Đây là một thành ngữ tiếng Hán. Nguyên hình dung Hằng Nga trong cung Quảng Hàn, đêm đêm nhìn biển biếc trời xanh bao la, trong lòng cô tịch thê lương; sau chỉ cô gái kiên trinh với tình yêu. Nó có xuất xứ từ bài thơ Hằng Nga của Lí Thương Ẩn đời Đường. Nguyên văn:

嫦娥

雲母屏風燭影深，
長河漸落曉星沉。
嫦娥應悔偷靈藥，
碧海青天夜夜心。

TIN BUỒN: HỌA SĨ HỒ Y TỪ TRẦN

Họa sĩ Hồ Y

Chúng tôi vô cùng thương tiếc báo tin cùng bạn đọc: Họa sĩ Hồ Y, cộng tác viên tích cực lâu năm của trang blog Trần Mỹ Giống đã từ trần ngày 3-5-2017 tại Nam Định, thành kính phân ưu cùng gia quyến Họa sĩ, cầu cho hương hồn Họa sĩ mau được siêu thoát về cõi vĩnh hằng.

          VĨNH BIỆT HỌA SĨ HỒ Y

          Họa sĩ Hồ Y tên thật là Vũ Như Hồ Y, sinh năm 1932, mất 3-5-2017. Họa sĩ quê ở xã Bái Dương, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định; trú tại 29 Nguyễn Trãi, thành phố Nam Định. Họa sĩ là Hội viên Hội VHNT tỉnh Nam Định từ 1977.
          - Huy chương Chiến thắng chống Pháp hạng Nhất.
          - Huân chương chống Mỹ cứu nước hạng Nhì.
          - Huy chương vì sự nghiệp VHNT Việt Nam.

          - Giải thưởng VHNT Nguyễn Khuyến (khuyến khích) 1981 – 1985.

          - Tác phẩm chính: Artist Hồ Y. – H.: Văn hóa – Thông tin, 2006. - 55 tờ ; 21 cm.

Hạ chí ngày dài – Sắc màu mùa hè – Mùa hè đến trường – Chiều mùa hạ ngày xưa: Chùm thơ Lê Văn Hy

HẠ CHÍ NGÀY DÀI

Hạ chí – ngày dài nóng đến nhanh
Lựu thì đỏ quá, lá bàng xanh
Ao làng, nụ súng phô cây bút
Hồ nước, hoa sen tạo bức mành
Sáng dậy nhâm nhi ly rượu cúc
Chiều về âu ướm áo tơ lanh
Làm “long” thả sức vườn cây nhãn
Gặt lúa tha hồ phơi nắng hanh.

PHẢI LÒNG… BÀI THƠ “PHẢI LÒNG”

Giai thoại làng văn

          Nguyễn Thị Kim Ngân - cô giáo dạy toán Trường THCS Phùng Chí Kiên (Tp. Nam Định) là tác giả có thơ được in trong một số tuyển thơ. Tập Bến đợi của cô do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành cuối năm 2005 được bạn đọc quan tâm tìm đọc.

VÔ CỰC / Lê Mai – THOẢNG MÙI VƯỜN CHANH / Trần Hùng Thắng

VÔ CỰC

Lê Mai

Mỗi năm anh đi hai vạn cây số*

Chỉ hai năm anh đi khắp địa cầu

Trái tim  em rộng lớn đến đâu

Mà anh phóng cả đời không hết

Và anh phóng đến khi anh biết

Mọi ngả đường trần đều dẫn đến âm ti

Mọi nẻo đường yêu đều đau đớn mê li

Chỉ tình yêu vô bờ mới đi trọn được

Nếu thế gian cho anh  ba điều ước

Cả ba điều anh ước: được Em yêu

Em yêu ơi! Sớm sớm chiều

Mỗi lần gần em anh tốt lên một tí…

Cứ nhích dần…

              Nhích dần….

                               Tới vô cực tình em

                                  

(1/5/ 2017- Kỉ niệm ngày xa em)

Lê Mai

.................

* Tính theo công tơ mét xe máy.

Những thành ngữ có xuất xứ từ thơ cổ điển và điển cố (Kì 17)

TS Nguyễn Ngọc Kiên

          Nguyễn Ngọc Kiên

          (47) 一箭双雕[Nhất tiễn song điêu] (một mũi tên hạ hai con chim)

          Nguyên ý của câu thành ngữ này là chỉ một mũi tên bắn trúng hai con chim Kền kền, nay thường dùng để ví về làm một việc đạt hai hiệu quả.

Câu thành ngữ này có xuất xứ từ "Bắc sử- truyện Trường Tôn Thịnh".

          Thời Nam Bắc Triều, nước Bắc Chu có một võ tướng võ nghệ cao cường tên là Trương Tôn Thịnh. Nhằm giao lưu hữu hảo với các dân tộc Đột Quyết, vua Bắc Chu quyết định gả công chúa cho vua Đột Quyết Nhiếp Đồ.

SOI – LẠ LÙNG – DIỆU KỲ - SAO RƠI – HƯƠNG SẢ : Chùm thơ Vương Văn Kiểm

SOI

Mặt trăng soi tình cảm

Mặt trời soi lương tâm

Ta xa nhau ngàn dặm

Em soi tỏ hồn anh

NGHỆ AN – HỒ CHÍ MINH: Thơ tham gia Đại hội thơ Đường toàn quốc 12 của Văn Cường (Đã gửi từ 2016)

 

1. NGHỆ AN
(Ngũ độ thanh, tứ vĩ đồng âm)

Nam Đàn hiển Thánh bậc kỳ siêu
Gái đảm thành Vinh đẹp mỹ miều
Nghĩa bạn tình thơ người thấu hiểu
Câu hò ví dặm trải lòng yêu!

SƯƠNG KHÓI MẶT NGƯỜI (Kì 35-36) / Phan Đạt Ninh

          XXXV

          Những chuyện thay đổi trong mỗi gia đình ở làng Vàng thường không giấu được mọi người. Ở ngoài đồng ruộng, ở chợ làng, ở dưới bóng cây người ta kháo nhau rất nhiều chuyện:
          - Hôm nọ tôi thấy nhà ông Mạnh mua về cái xe máy mới đập hộp.
          - Ông Mạnh mua tặng con gái. Cái Thủy bây giờ là cô giáo trường huyện, có quyết định đàng hoàng rồi.
          - Cái Hoa nhà bà Hòa cũng là cô giáo trường huyện. Cái Hoa có quyết định chỉ sau cái Thủy có mấy ngày.
          - Cái nhà bà Hòa còn mua cho con Hoa cái xe máy ác hơn, đắt gấp ba bốn lần nhà ông Mạnh mua cho con.

CHẤP CHỚI / Đặng Xuân Xuyến – THĂM VƯỜN / Trần Hùng Thắng

CHẤP CHỚI

Đặng Xuân Xuyến

Có người líu ríu theo chồng

Buông lơi lời hát

Bỏ ngày xuân ngăn ngắt

Thúc nhịp trống dồn...

. 

Se sắt buồn

Ơi người “xe chỉ luồn kim”

Ơi người nhớn nhác đi tìm

Đầu ghềnh cuối bãi

Lời xưa có còn mê mải...

 .

Tìm ai...

Kìa ai...

Lừng chừng câu hát

Gió gằn ràn rạt

Trời mưa...

Chấp chới cánh diều.

Làng Đá, 21 tháng 04.2017

ĐẶNG XUÂN XUYẾN

MẶT TRỜI XANH : Truyện ngắn Lê Mai

Nhà văn Lê Mai

          Có tiếng gõ cửa rụt rè. Ông Nhân nhẹ nhàng đỡ vợ nằm xuống giường rồi vội vàng ra mở cửa. “Ai thế nhỉ?” Ông tự hỏi mình. Gần 20 năm nay, từ ngày ngưng nghỉ “chèo đò”, ông đã quá quen với cảnh bến mình đìu hiu, quạnh vắng.

          Trước mặt ông là một người khách lạ, người gày gày, da mai mái nhưng thần thái vẫn rực lên những nét quyền uy, lịch lãm.

          - Thầy có phải là thày Nhân không ạ? Người khách lạ rụt rè hỏi.

          - Vâng. Tôi là Nhân. Ông gặp tôi có việc gì ạ?

          - Thầy không nhận ra em sao? 

TRÊU NGƯƠI – HỘI NGỘ - NGÀY GẶP LẠI / Vương Văn Kiểm

Nhà thơ Vương Văn Kiểm

             TRÊU NGƯƠI

          Đứng ngồi thơ thẩn ven sông

Người ơi, có thấu cõi lòng  đơn côi !

          Mình buồn, chim khoái trá cười

Dưới đê đàn kiến quyện nơi cỏ rầu

          Vui gì mà kiến gật đầu !

Chim kia nhảy nhót, tìm sâu, phớt đời

          Người về rồi... kiến chim ơi !

Chim ca thánh thót, kiến cười... lắc lư       

                         

GỬI NHỮNG NGƯỜI DÂN ANH

                              Percy Byshe Shelley

Hỡi những người dân Anh
Bị chúa đất coi khinh
Sao lại cày cho chúng?
Những chiếc áo sang trọng
Các anh đã dệt thành
Sao bọn người áp bức
Lại cướp về để mặc?

TÌM CHA TRONG GƯƠNG / Lê Mai

Nguyễn Ngọc Kiên và Lê Mai (áo trắng)

          Trong căn nhà nhỏ nằm chơ vơ giữa lưng đồi heo hút vẳng lên tiếng nói của Vân thều thào, yếu ớt:

          - Cả đời tao chỉ có một mong ước, mong ước cháy lòng… Trước khi nhắm mắt biết mình cũng có người hương khói để chấm dứt chuỗi ngày cô đơn, lạnh buốt  trên cõi đời này. Nhưng giờ thì tao đã biết, mình bất lực rồi… Chẳng lẽ chết rồi, tao vẫn phải cô đơn, lạnh lẽo như thế này ư?...

          - Mày đã tìm bé Hồng ở những đâu? – Yến rưng rưng hỏi bạn.

          - Tìm khắp Việt Nam. Cứ nơi nào có xã Tiến Bộ là tìm đến. Nhưng địa chỉ nó ghi sai… Có mà mò kim dưới đáy biển.

          - Mày đã hỏi ông Dũng chưa?

          - Tin gì cái ngữ ấy, hỏi cho phí công.

          - Thôi được, để tao đi hỏi cho. Trước là thủ trưởng nó khác. Giờ ông ấy về hưu rồi, là dân rồi, hoàn lương rồi nó khác chứ.

          - Thôi thì… tùy mày. 

NỖI NHỚ NGÀN NĂM : Thơ Lê Mai

“Chẳng còn đâu nữa bình yên

Ngàn năm rạo rực nỗi niềm Thăng long...”

Lắng lòng vào xứ sở

Năm cửa ô bồi hồi hé mở

Dập dồn nghe hơi thở hồng hoang

Chim Lạc bay xao xác lá đại ngàn

Lý Thái Tổ rời đô về lập nghiệp

Chí anh hùng gặp địa linh nhân kiệt

Phút giao hoà đất Việt hoá Thăng Long

NGƯỜI TÔN VINH THƠ CA VIỆT NAM

Nhà văn Lê Mai

          Lê Mai

          Ông là ai? Là nhà thơ đã xuất bản 12 tập thơ, trong đó không phải không có những tập khá, không phải không có những bài thơ hay.

          Ông là ai? Là nhà sưu tầm, biên soạn, tuyển chọn gần 20 tuyển tập thơ (với khoảng trên 12.000 trang in), trong đó không phải không có những cuốn sách có giá trị.

          Ông là ai? Ông nói: Tôi là người yêu thơ, say thơ và trân trọng thơ, vậy thôi. Ông Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam nói: Gia Dũng là người tôn vinh thơ Việt Nam.

Những thành ngữ có xuất xứ từ thơ cổ điển và điển cố (Kì 16)

Nguyễn Ngọc Kiên

          春眠不覺曉 [Xuân miên bất giác hiểu] (Giấc ngủ mùa xuân quên mất sáng. Muốn chỉ người con gái nằm ngủ đầy vẻ xuân)

          Thành ngữ này có xuất xứ từ bài Xuân hiểu của Mạnh Hạo Nhiên đời Đường. Nguyên văn như sau:

春眠不覺曉，
處處聞啼鳥。
夜來風雨聲，
花落知多少？

LỜI CHÚC NĂM CON GÀ

Hoàng Ngọc Trúc

         

Đinh Dậu – năm con gà

Chúc tất cả mọi nhà

Đàn ông cùng đàn bà

Sống vui vẻ chan hòa

Chu đáo và thật thà

Ít nhờ cậy phiền hà

Ghét nhảm nhí ma tà

Khinh nhậu nhẹt la cà

SƯƠNG KHÓI MẶT NGƯỜI (Kì 33-34)

              XXXIII

          Ở nhà Thủy về mấy hôm sau Hoa phóng xe đến sở giáo dục. Hoa nghĩ “Xin việc ở tỉnh khó là đương nhiên, còn xin vào huyện mà lại là huyện nghèo thế nào chẳng được.” Với suy nghĩ như vậy Hoa rất tự tin. Hoa cất túi hồ sơ vào cặp rồi ra gương ngắm lại mình trước lúc đi. Thời ở trường bạn bè Hoa thường gọi Hoa là nhà “Ngoại giao”. Quả đúng như vậy. Hoa ăn nói lưu loát, phản ứng nhanh và cũng không ít các trò ma thuật trong quan hệ xã hội.

ĐÊM YÊN DŨNG : Thơ Trần Mỹ Giống

 Trên trời cao
          một ngôi sao
          nhấp nháy
          như
          ánh mắt
          người yêu ta
          thuở ấy
          hẹn chờ nhau
          xao xuyến
          buổi ban đầu.

  Đồi bạch đàn
          Gió lao xao trong lá
          ái êm niềm tâm sự ngàn xưa.
          Đất cựa mình bồi hồi nhịp thở
          Ấm hơi người luống bắp, bãi dưa.

          Gió tạm biệt đồi cây
          Lá theo ngừng tâm sự.
          Đất say nồng giấc ngủ từ lâu.
          Trên trời cao
          giọt sao
          không ngủ.
          Vẫn nhấp nháy
          nhìn
          vẫn đợi chờ
          chung thủy.

          Tam Sơn, Hồng Phong, Yên Dũng – Bắc Giang, 1968

          TRẦN MỸ GIỐNG

      

HOA TRẠNG NGUYÊN / Lê Mai

          Chẳng hiểu do ngẫu nhiên hay do người viết truyện bịa ra mà ở nghĩa địa thôn Đào có hai ngôi mộ của hai người bạn thân được chôn cất cạnh nhau. Một ngôi đẹp lắm, to lắm, uy nghiêm lắm ... được ốp đá cẩm thạch đen bóng, lấp lánh ánh xanh, bia mộ long lanh dòng chữ thiếp vàng: Giáo sư tiến sĩ - viện sĩ - NGUYỄN QUANG THIÊN

          Viện trưởng:...

          Trước mộ ông có cây hoa trạng nguyên chẳng hiểu sao cây lá bốn mùa xanh mướt, xuân hạ cây bùng ra những chùm hoa đỏ thắm chói lọi, tươi vui.

"Quân mạc tiếu" có phải là tên một loại rượu? – Trao đổi với Ngoc Anh Tran

          Nguyễn Mộng Nhưng

          Ngày 8/4/2017, trên facebook, bạn Ngoc Anh Tran đăng status có hình ảnh 3 ông Tàu cổ đang uống rượu, phía bên trái là bài thơ chữ Hán. Trên cùng bạn Ngoc Anh Tran dán "tít" BÁN DẠ TAM BÔI TỬU (ảnh coppy)
        

Hình ảnh: Văn hoá rượu, ngày tết luận bàn văn hoá rượu 2014