NGƯỜI ĐÀN BÀ CHƯA XUỐNG TÓC / Việt Thắng

 https://youtu.be/Ok3GoK3mYt8?si=VniORg5RH-4zzAtF 

Tôi quen và thân thiết với sư cô trụ trì ngôi chùa cách nhà tôi vài ba cây số. Sư cô có bằng cao cấp về Phật học, lại rất rành thơ Đường luật. Tôi vốn người viết văn, làm thơ, sư cô cũng thích những bài tôi viết; có lẽ vì vậy mà hai người thân nhau. Thỉnh thoảng khi rảnh việc, hay có bài thơ nào vừa làm đắc ý tôi lại chạy xe tới chùa. Khi chùa vắng khách, hai người ngồi dưới mái hiên, lúc nói chuyện Phật pháp, khi lại cãi nhau về một vần bằng, hoặc một vần trắc trong câu thơ.

Ở Sài Gòn và miền Nam, người ta thường phân biệt khá rõ: Chùa toàn nữ thì gọi là chùa ni, người tu là ni cô; chùa toàn nam thì gọi là chùa tăng. Tôi không biết cách phân biệt ấy có từ bao giờ, nhưng nghe cũng ngộ. Ở đời, người ta đã quen chia nam ra nam, nữ ra nữ; vào đến cửa chùa, chuyện ấy vẫn còn được chia rất ngay ngắn.

Mấy tháng trời bận việc; hôm nay tôi đến chùa, thấy một người đàn bà lạ đang cầm chổi quét sân. Sân chùa khá rộng, lại có nhiều cây, nên lá rụng đầy. Bà quét từng đám lá gom lại thành đống, rồi xúc vào bao. Tóc bà vẫn còn để dài, chỉ cột búi gọn phía sau.

      Nhìn người này lạ, tôi hỏi sư cô:

- Phật tử mới tới làm công quả hả sư?

Sư cô nhìn ra sân, nói:

- Không. Bà ấy mới xin vào chùa  tu.

Tôi ngạc nhiên:

- Vậy sao chưa xuống tóc?

Sư cô mỉm cười:

- Chưa đâu. Tôi cho thử một trăm ngày.

Tôi ngạc nhiên, hỏi:

- Sao phải một trăm ngày hả sư?

Sư cô nhỏ nhẹ:

- Phải thử xem có chịu nổi không.

Tôi nhìn sư cô:

- Tu mà cũng phải thử sao?

Sư cô đặt chén trà xuống:

- Chứ sao. Có người vào được mấy tuần đã bạch thầy: “Cho con về nhà.” Hỏi tại sao thì nào là nhớ chồng, người khác nhớ con, có người nhớ cháu. Có bà nhớ con chó ở nhà. Có người đêm đầu tiên còn khóc vì nhớ cái gối mình vẫn nằm.

Tôi bật cười:

- Vậy chắc cái gối cũng là một thứ nghiệp.

Sư cô cười theo:

- Nghiệp nhiều lắm. Chỉ có điều mỗi người một kiểu.

Hai người cùng cười. 

Sư cô trầm tư nhìn ra sân. Người đàn bà vẫn lặng lẽ quét những chiếc lá vàng quanh gốc cây.

Một lúc sau, sư cô nói nhỏ:

- Bà này thì khác.

Tôi hỏi:

- Khác thế nào, sư?

Sư cô không trả lời, tay cầm bình  rót thêm trà cho tôi. Chậm rãi sư kể:

Bà này đã ngoài năm mươi. Có chồng, có con, có cháu nội, cháu ngoại. Hai vợ chồng sống với nhau mấy chục năm. Con cái lớn lên, dựng vợ gả chồng, rồi có cháu. Người ngoài nhìn vào, ai cũng nghĩ gia đình hạnh phúc.

Nhưng. Thỉnh thoảng lại bỏ nhà đi cả ngày lẫn đêm dăm ngày. Lúc đầu bà nghi chồng có bồ bịch. Dò la mới hay, ông chồng tới ở nhà ông bạn cuối xóm cũng chạng tuổi và cũng có cháu nội, cháu ngoại.

Bà vợ gặng hỏi

người chồng nói:

- Tôi muốn đi tìm tự do…

Bà gắt lên: Bao nhiêu năm nay ai kềm kẹp ông mà ông bảo mất tự do?

Ông im lặng.

Bà nhìn ông:

- Mắc chi ông lại cặp kè với lão sáu xuân cuối xóm? Người ta đồn ầm lên hai người già dở chứng BD?

Ông cúi đầu im lặng.

Bà nổi nóng:

- Có gì thì ông cứ nói thẳng ra!

Một hồi lâu ông mới thủ thỉ:

- Tôi muốn sống với một người đàn ông, hợp ý và hiểu nhau.

Căn nhà yên ắng đến mức nghe được tiếng đồng hồ quả lắc đang chạy.

Bà rơm rớm nước nhìn ông hồi lâu rồi hỏi:

Vậy mấy chục năm nay tôi là gì?

Ông đáp:

- Bà là vợ tôi. Tôi thương bà. Tôi thương con. Những chuyện đó không phải giả.

- Thế sao bây giờ ông lại dở chứng bỏ nhà theo ông Sáu Xuân?

Ông ngồi xuống, hai bàn tay đan vào nhau.

- Vì tôi đã sống như ý người khác muốn tôi sống… quá lâu rồi.

Bà cười nụ cười méo xệch, nghe còn khó chịu hơn khóc.

- Hay thật! Đợi tới lúc có cháu nội, cháu ngoại rồi mới phát hiện ra mình là mình.

Ông không nói.

      Bà lại hỏi:

- Sao hồi trẻ ông không nói?

Ông nhìn xuống nền nhà:

- Tôi sợ.

- Sợ gì?

- Sợ cha mẹ, sợ anh em, sợ bà, sợ con, sợ người đời.

Bà quay đi.

- Bây giờ ông hết sợ rồi?

Ông nhìn bà:

- Bây giờ con cái lớn hết rồi.

Bà nghe xong chẳng biết nên khóc hay nên cười.

      Sư cô kể đến đó thì ngừng lại.

Tôi hỏi:

      - Rồi bà ấy vào đây?

      - Ừ.

- Bà ấy có nói gì không?

Sư cô lắc đầu:

- Chỉ xin tôi cho ở chùa.

Tôi nhìn ra sân. Người đàn bà vẫn đang quét. Một cơn gió thổi qua, những chiếc lá vừa rơi xuống trước mặt. Bà đưa chổi gom nó vào đống lá vừa quét xong.

Tôi buột miệng:

- Lá cứ rụng suốt ngày…

Sư cô cười:

- Sân chùa mà. Cây còn sống thì lá còn rụng.

Tôi ngồi im nhìn theo bóng người đàn bà đang lom khom quét lá.

Nhìn người đàn bà ngoài sân, tôi hỏi:

- Thế bà ấy có khóc không, sư ?

- Không.

- Có kể chuyện chồng không?

Ít khi kể lắm, thỉnh thoảng tôi hỏi thì bà ta kể gãy khúc. Tôi gom lại kể cho nhà văn vậy mà.

Sư cô nhìn tôi:

- Tôi là người tu. Người ta chán cuộc sống nhân thế, muốn nương bóng cửa thiền cho tâm thanh thản, xin vào chùa thì tôi nhận. Tu được hay không là do tâm của họ.

      Tiếng chổi tre quét xào xạc trên nền gạch. Những chiếc lá gom lại thành từng đống nhỏ. Bà quét rất chậm, nhưng chẳng bỏ sót chiếc nào.

Tôi nhìn một lúc rồi hỏi:

- Một trăm ngày có lâu không sư cô?

Sư cô nhấp ngụm trà:

- Với người muốn đi tu thì lâu.

Rồi sư cô nhìn ra sân:

      - Với người muốn quên một chuyện thì có khi chưa đủ.

Ngoài sân người đàn bà vẫn khom lưng quét sân.

Mái tóc dài cứ đong đưa theo từng nhịp chổi. Chẳng biết đến ngày thứ một trăm, bà có xuống tóc hay không. Nhưng có lẽ trước khi xuống tóc, bà còn phải quét hết một sân lúc nào cũng đầy lá. Mà lá trên cây, vô tri chẳng hề biết điều ấy.

 

Việt Thắng